{"id":167934,"date":"2021-04-04T00:01:56","date_gmt":"2021-04-03T22:01:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?p=167934"},"modified":"2022-04-19T01:02:29","modified_gmt":"2022-04-18T23:02:29","slug":"tradycja-swieta-wielkanocne-slask","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/tradycja-swieta-wielkanocne-slask\/","title":{"rendered":"“Dobrze to pamiyntom, tego si\u0119 niy zapomino”. Pani Teresa \u017ca\u0142uje, \u017ce wielu z tych tradycji ju\u017c nie ma"},"content":{"rendered":"
REKLAMA<\/span><\/div>
\"\"<\/a><\/div><\/div>

Gdzie, jak nie w powiecie, o \u015bwi\u0105tecznych obyczajach wiedz\u0105 najwi\u0119cej? No i kto wi\u0119cej wie od pani Teresy, prowadz\u0105cej w So\u015bnicowicach Nasz\u0105 Izb\u0119 Tradycji, w kt\u00f3rej urz\u0105dzi\u0142a niemal kompletny stary dom, wyposa\u017cony w sprz\u0119ty zbierane po przodkach.<\/p>

REKLAMA<\/span><\/div>
\"\"<\/a><\/div><\/div>\n
\n

Wielkanoc zawsze zwiastowa\u0142a pocz\u0105tek wiosny, wi\u0119c zak\u0142ada\u0142o si\u0119 l\u017cejszy p\u0142aszcz i p\u00f3\u0142buty nawet wtedy, gdy by\u0142o jeszcze zimno. Je\u015bli za\u015b \u015bwi\u0119ta wypada\u0142y w drugiej po\u0142owie kwietnia i na dworze robi\u0142o si\u0119 ciep\u0142o, do Wielkanocy i tak chodzono w odzieniu zimowym.<\/h2>\n

 
\n\u2013 Wielkanoc zaczyno si\u0119 ju\u017c od \u015arody Popielcowej, czyli od Wielkiego Postu. To czas sprz\u0105tania domu, \u017ceby na \u015bwiynta wonia\u0142o \u015bwiy\u017co\u015bciom. Rezygnuje si\u0119 ty\u017c z przyjemno\u015bci. Jo odmawiom se maszkyt\u00f3w. W Wielkim Po\u015bcie jest sze\u015b\u0107 niedziel <\/em>\u2013 zaczyna swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 o Wielkanocy z dzieci\u0144stwa, czyli lat 70., Teresa Szymo\u0144ska<\/strong>, mieszkanka gminy So\u015bnicowice.<\/p>

REKLAMA<\/span><\/div>
\"\"<\/a><\/div><\/div>\n

\"\"<\/p>\n

Sze\u015b\u0107 niedziel Wielkiego Postu<\/h4>\n

\u2013 Moja oma godali, \u017ce jest niedziela sucho, niedziela gucho, czorno, bio\u0142o, goiczno i potym ta ostatnio, palmowo. Z suchom niedzielom chodziy\u0142o o to, \u017ce jad\u0142o si\u0119 postnie, ja\u0142owo, bez t\u0142uszczu. Niedziela gucho \u2013 trza si\u0119 wyciszy\u0107. Niy by\u0142o ju\u017c zabaw, wesel, babskich combr\u00f3w. Czorno \u2013 bo na dworze jeszcze ciymno, dni kr\u00f3tsze. Bio\u0142o \u2013 idzie ku lepszymu. Goiczno \u2013 wystrojone dzio\u0142szki chodzi\u0142y po wsi i \u015bpiywa\u0142y. Nazwa pochodzi od s\u0142owa goik, czyli stroika z choinki, zdobnego w kokardki. Dzio\u0142szki \u015bpiywa\u0142y zawsze \u201eGoiczek zielony pi\u0119knie wystrojony\u201d. A chopcy mieli inno wersja. Lotali po wsi za dzio\u0142szkami i… niy wiym, czy moga to przytoczy\u0107… \u2013 \u015bmieje si\u0119 pani Teresa. Daje si\u0119 jednak nam\u00f3wi\u0107, wi\u0119c po chwili \u015bpiewa: \u201eGoiczek zielony, pi\u0119knie przystrojony, \u0142osra\u0142y go wrony, \u017ceby by\u0142 zielony, \u0142osra\u0142y go sroki, \u017ceby by\u0142 szyroki\u201d.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ba\u015bka na b\u00f3l gard\u0142a<\/h4>\n

Niedziel\u0105 sz\u00f3st\u0105 by\u0142a palmowa \u2013 do dzi\u015b chodzi si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a, by \u015bwi\u0119ci\u0107 palmy. A te wygl\u0105daj\u0105 r\u00f3\u017cnie, w zale\u017cno\u015bci od rejonu \u015al\u0105ska. W podgliwickiej gminie So\u015bnicowice by\u0142y skromne, bez dodatk\u00f3w, jak kolorowe kwiatki czy kokardki, mierzy\u0142y za\u015b tylko do 40 centymetr\u00f3w. Robiono je z zerwanej w polu wierzby. Czasem dok\u0142adano bukszpanu i wszystko przewi\u0105zywano sznurkiem. Po \u015bwi\u0119ceniu zrywa\u0142o si\u0119 jedn\u0105 \u201eba\u015bk\u0119\u201d (w\u0142ochate bazie) i… jad\u0142o. Wierzono bowiem, \u017ce to uchroni od b\u00f3lu gard\u0142a.<\/p>\n

\u2013 Jo tego nigdy niy umia\u0142a prze\u0142kn\u0105\u0107. Moja oma brali n\u00f3\u017c, pociyli i godali: wartko, wartko, popij<\/em> \u2013 \u015bmieje si\u0119 Szymo\u0144ska.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119conej palmy wk\u0142ada\u0142o si\u0119 za obraz \u2013 mia\u0142a chroni\u0107 od piorun\u00f3w i z\u0142ych mocy. Na terenie So\u015bnicowic panowa\u0142 zwyczaj jeszcze inny \u2013 z palmowych ga\u0142\u0105zek robi\u0142o si\u0119 krzy\u017cyki, a w wielkanocn\u0105 niedziel\u0119 lub poniedzia\u0142ek sz\u0142o z nimi na pole i wbija\u0142o w skib\u0119 ziemi \u2013 aby w polu si\u0119 darzy\u0142o i nie przysz\u0142a na nie zaraza. Rodzina pani Teresy zwyczaj ten kultywuje do dzi\u015b.<\/p>\n