{"id":206066,"date":"2022-12-24T02:57:13","date_gmt":"2022-12-24T01:57:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?p=206066"},"modified":"2022-12-24T02:57:13","modified_gmt":"2022-12-24T01:57:13","slug":"czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/","title":{"rendered":"Czym by\u0142y “Godne \u015awi\u0119ta”, kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a><\/div><\/div>

Na dawnym \u015al\u0105sku tradycje zwi\u0105zane ze \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia \u0142\u0105czy\u0142y g\u0142\u0119bok\u0105 wiar\u0119 z ludowymi wierzeniami. Symbole religijne miesza\u0142y si\u0119 z przedchrze\u015bcija\u0144skimi zwyczajami i przes\u0105dami, r\u00f3\u017cne \u201emagiczne\u201d praktyki mia\u0142y zapewnia\u0107 dobrobyt, oswaja\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 i nieznan\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/h2>\n

 
\nNiekt\u00f3re z tych dawnych tradycji kojarzymy do dzi\u015b, wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest jednak obecnie nieznana i ma\u0142o zrozumia\u0142a. Dlatego zwyczaje z przesz\u0142o\u015bci mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 czasami dziwne i troch\u0119 naiwne, niezmiennie pozostaj\u0105 jednak cz\u0119\u015bci\u0105 dziedzictwa kulturowego. Przypomnia\u0142o o nich gliwickie Muzeum, organizuj\u0105c w Zamku Piastowskim warsztaty \u201eGodne \u015awi\u0119ta w \u015bl\u0105skim domu\u201d. Dawne obyczaje, popularne kiedy\u015b zw\u0142aszcza na wsiach i w ma\u0142ych miasteczkach w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015al\u0105ska, przybli\u017ca\u0142a Barbara Kmietjan<\/strong>, muzealna edukatorka.<\/p>\n

Czym by\u0142y \u201eGodne \u015awi\u0119ta\u201d?<\/h4>\n

Pierwsza ciekawa informacja ukryta zosta\u0142a w tytule warsztat\u00f3w. \u2013 Wed\u0142ug starego kalendarza, istniej\u0105cego przed obecnym, julia\u0144skim, noc z 25 na 26 grudnia by\u0142a ko\u0144cem starego i pocz\u0105tkiem nowego roku. To \u201ezetkni\u0119cie si\u0119\u201d to w\u0142a\u015bnie symboliczne gody i st\u0105d m.in. mamy nazw\u0119 \u201egodne \u015bwi\u0119ta\u201d<\/em> \u2013 wyja\u015bnia Barbara Kmietjan.<\/p>

\"\"<\/a><\/div><\/div>\n

\u015awi\u0105teczne tradycje obecne by\u0142y na dawnym \u015al\u0105sku ju\u017c od pocz\u0105tku adwentu. \u2013 Ko\u015bcio\u0142y i wiele \u015bl\u0105skich dom\u00f3w zdobi\u0142y wie\u0144ce adwentowe z czterema \u015bwiecami zapalanymi w kolejne niedziele. To one odmierza\u0142y czas do Bo\u017cego Narodzenia \u2013 opowiada edukatorka. Domy zdobi\u0142y te\u017c tzw. \u201ebetlejki\u201d, czyli niewielkie szopki ze scen\u0105 narodzenia Jezusa, kt\u00f3re stawiano na szafkach lub komodach. W k\u0105tach izby sta\u0142y z kolei snopki s\u0142omy, kt\u00f3rymi po Wigilii gospodarz opatula\u0142 drzewka w sadzie. W Wigili\u0119 drzewkiem nale\u017ca\u0142o potrz\u0105sn\u0105\u0107, by zapewni\u0107 dobry plon.<\/p>\n

Prezenty przynosi\u0142o Dzieci\u0105tko<\/h4>\n

Najwi\u0119cej zwyczaj\u00f3w dotyczy\u0142o Wigilii (od \u0142aci\u0144skiego \u201evigiliare\u201d \u2013 \u201eczuwanie\u201d). Od rana kobiety zajmowa\u0142y si\u0119 przygotowywaniem wieczerzy, a panowie nie odmawiali sobie drobnych psikus\u00f3w czy \u2013 pono\u0107 typowo m\u0119skiej zabawy \u2013 strzelania z bat\u00f3w. Nale\u017ca\u0142o oczywi\u015bcie posprz\u0105ta\u0107 dom (porz\u0105dki zaczynano ju\u017c od dnia \u015bw. \u0141ucji \u2013 13 grudnia) i ubra\u0107 choink\u0119, kt\u00f3r\u0105 najcz\u0119\u015bciej zdobiono orzechami opatulonymi w sreberka, jab\u0142kami, piernikami, ozdobami z bibu\u0142ek i kolorowego papieru, \u0142a\u0144cuchami ze s\u0142omy i o\u015bwietlano prawdziwymi \u015bwieczkami. Drzewko by\u0142o oczywi\u015bcie \u017cywe, wi\u0119c w domach pi\u0119knie pachnia\u0142o. Prezenty pod \u015bwi\u0105teczn\u0105 choink\u0119 w tradycji \u015bl\u0105skiej przynosi\u0142o Dzieci\u0105tko.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u201eMagiczne\u201d dawne symbole i obrz\u0119dy:<\/h4>\n

\u2022 nale\u017ca\u0142o by\u0107 grzecznym, nie k\u0142\u00f3ci\u0107 si\u0119, odda\u0107 wszystkie po\u017cyczone rzeczy i niczego nie po\u017cycza\u0107, \u017ceby szcz\u0119\u015bcia nie wyda\u0107 z domu;
\n\u2022 dzieciom nie wolno by\u0142o podjada\u0107, \u017ceby w brzuchach nie zal\u0119g\u0142y si\u0119\u2026 robaki,
\n\u2022 znany by\u0142 obyczaj pasowania na z\u0142odzieja \u2013 dobrze by\u0142o dla \u017cartu co\u015b podkra\u015b\u0107, np. kawa\u0142ek ciasta i pozosta\u0107 niezauwa\u017conym;
\n\u2022 nie wolno by\u0142o r\u0105ba\u0107 drewna \u2013 \u017ceby g\u0142owa nie bola\u0142a, wbija\u0107 gwo\u017adzi w \u015bcian\u0119 \u2013 \u017ceby unikn\u0105\u0107 b\u00f3lu z\u0119b\u00f3w, trzyma\u0107 \u0142okci na stole \u2013 \u017ceby r\u0119ce nie chorowa\u0142y;
\n\u2022 nale\u017ca\u0142o zachowywa\u0107 si\u0119 cicho, bo tego dnia w domu obecne mia\u0142y by\u0107 dusze zmar\u0142ych;
\n\u2022 zgodnie z porzekad\u0142em \u201eczapka na stole, krety zryj\u0105 pole\u201d, nie pozostawiano na stole nakry\u0107 g\u0142owy, bo kretowiska \u2013 zw\u0142aszcza pod progiem domu \u2013 zwiastowa\u0142y rych\u0142\u0105 \u015bmier\u0107 gospodarza;
\n\u2022 warto by\u0142o trzyma\u0107 pod wigilijnym sto\u0142em siekier\u0119 albo m\u0142ot g\u00f3rniczy, co mia\u0142o chroni\u0107 przed chorobami n\u00f3g;
\n\u2022 od sto\u0142u mo\u017cna by\u0142o odej\u015b\u0107 dopiero, gdy ju\u017c wszyscy byli nasyceni i zako\u0144czyli wieczerz\u0119, bo kto z\u0142ama\u0142 zakaz, \u015bci\u0105ga\u0142 na siebie ryzyko \u015bmierci lub nieszcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n

Przy wigilijnym stole<\/h4>\n

Na \u015bwi\u0105tecznym stole stawiano krzy\u017c, pali\u0142y si\u0119 \u015bwiece, a pod obrus wk\u0142adano drobne pieni\u0105dze maj\u0105ce zapewni\u0107 rodzinie dostatek na ca\u0142y rok oraz sianko (symbol ub\u00f3stwa i \u017c\u0142\u00f3bka, w kt\u00f3rym le\u017ca\u0142 ma\u0142y Jezus).<\/p>\n

\u2013 Sygna\u0142em do rozpocz\u0119cia wieczerzy by\u0142a \u2013 tak jak wci\u0105\u017c dzieje si\u0119 w niekt\u00f3rych domach \u2013 pierwsza gwiazdka, kt\u00f3rej wypatrywa\u0142y dzieci zniecierpliwione oczekiwaniem i ca\u0142odziennym postem. A by\u0142o na co czeka\u0107, bo jad\u0142a na stole pojawia\u0142o si\u0119 sporo. W ma\u0142o kt\u00f3rym domu na co dzie\u0144 si\u0119 przelewa\u0142o, ale w Wigili\u0119 i \u015bwi\u0119ta st\u00f3\u0142 op\u0142ywa\u0142 w dobra, a przynajmniej przygotowywano te podstawowe, tradycyjne dla \u015al\u0105ska bo\u017conarodzeniowe potrawy<\/em> \u2013 podkre\u015bla edukatorka.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci starano si\u0119, aby na stole pojawi\u0142o si\u0119 12 potraw upami\u0119tniaj\u0105cych 12 Aposto\u0142\u00f3w. Jak informuje Barbara Kmietjan, nie w ka\u017cdym domu panowa\u0142 a\u017c taki dobrobyt, ale z pewno\u015bci\u0105 na przykrytym obrusem stole nie brakowa\u0142o zupy rybnej i grzybowej (obyczaj wigilijnego barszczu przyw\u0119drowa\u0142 do nas p\u00f3\u017aniej, ze Wschodu). Jedzono te\u017c siemieniotk\u0119 z kasz\u0105 (zupa z siemienia konopnego z poga\u0144skimi krupami), moczk\u0119 (bakaliowa potrawa z suszonych \u015bliwek i piernika), mak\u00f3wki (makowo-miodowo-bakaliowa potrawa warstwowo przek\u0142adana bu\u0142kami) i tzw. peczk\u0119, czyli kompot z suszu owocowego.<\/p>\n

Na stole mia\u0142a by\u0107 te\u017c s\u00f3l, chleb, ziemniaki, groch, fasola, kasza, \u015bledzie, kapusta z grzybami, orzechy, jab\u0142ka. Jedzenia mia\u0142o by\u0107 tyle, by przez \u015bwi\u0119ta ju\u017c nie gotowa\u0107, tylko odgrzewa\u0107 przygotowane dania.<\/h4>\n

Przed rozpocz\u0119ciem wieczerzy modlono si\u0119 i dzielono op\u0142atkiem, kt\u00f3ry symbolizowa\u0142 m.in. wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i przebaczenie dawnych win. Op\u0142atek, tyle \u017ce kolorowy, dawano te\u017c zwierz\u0119tom, kt\u00f3re o p\u00f3\u0142nocy ludzkim g\u0142osem mia\u0142y wydawa\u0107 opini\u0119 o gospodarzach.<\/p>\n

Po wieczerzy \u015bpiewano kol\u0119dy, a najm\u0142odsi zagl\u0105dali pod choink\u0119 z nadziej\u0105, \u017ce Dzieci\u0105tko o nich nie zapomnia\u0142o. O p\u00f3\u0142nocy wszyscy domownicy szli na pasterk\u0119. Pierwszy dzie\u0144 \u015bwi\u0105t sp\u0119dzano z najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0105, drugi \u2013 dzie\u0144 \u015bw. Szczepana \u2013 by\u0142 dniem odwiedzin bliskich i przyjmowania kol\u0119dnik\u00f3w. Wizyta kol\u0119dnik\u00f3w by\u0142a wa\u017cna, bo mia\u0142a gwarantowa\u0107 dobrobyt.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

(\u017cms)\/UM Gliwice(mf)
\nfot. materia\u0142y Muzeum w Gliwicach (zdj\u0119cie g\u0142\u00f3wne koloryzowane przez 24gliwice.pl)<\/p>\n

\"\"<\/a><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na dawnym \u015al\u0105sku tradycje zwi\u0105zane ze \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia \u0142\u0105czy\u0142y g\u0142\u0119bok\u0105 wiar\u0119 z ludowymi wierzeniami. Symbole religijne miesza\u0142y si\u0119 z przedchrze\u015bcija\u0144skimi zwyczajami i przes\u0105dami, r\u00f3\u017cne \u201emagiczne\u201d praktyki mia\u0142y zapewnia\u0107 dobrobyt, oswaja\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 i nieznan\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.   Niekt\u00f3re z tych dawnych tradycji kojarzymy do dzi\u015b, wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest jednak obecnie nieznana i ma\u0142o zrozumia\u0142a. Dlatego zwyczaje z […]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":206079,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3,7,1,9],"tags":[4768],"class_list":["post-206066","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gliwice","category-historia","category-wszystko","category-aktualnosci_lokalne","tag-boze-narodzenie"],"yoast_head":"\nCzym by\u0142y "Godne \u015awi\u0119ta", kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jak obchodzono \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia na \u015al\u0105sku? Kto przynosi\u0142 prezenty? Te tradycje przybli\u017ca Barbara Kmietjan, muzealna edukatorka\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czym by\u0142y "Godne \u015awi\u0119ta", kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jak obchodzono \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia na \u015al\u0105sku? Kto przynosi\u0142 prezenty? Te tradycje przybli\u017ca Barbara Kmietjan, muzealna edukatorka\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/24gliwice\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-12-24T01:57:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"810\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"456\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"\u017baneta Mrozek-Siewierska\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@24gliwice\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@24gliwice\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\u017baneta Mrozek-Siewierska\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"\u017baneta Mrozek-Siewierska\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e42c650edd7f2fa332be3811fb166b6e\"},\"headline\":\"Czym by\u0142y “Godne \u015awi\u0119ta”, kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan\",\"datePublished\":\"2022-12-24T01:57:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/\"},\"wordCount\":1030,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg\",\"keywords\":[\"BO\u017bE NARODZENIE\"],\"articleSection\":[\"Gliwice\",\"Historia\",\"Najnowsze wiadomo\u015bci\",\"Portal Gliwice - Wiadomo\u015bci lokalne\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/\",\"name\":\"Czym by\u0142y \\\"Godne \u015awi\u0119ta\\\", kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg\",\"datePublished\":\"2022-12-24T01:57:13+00:00\",\"description\":\"Jak obchodzono \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia na \u015al\u0105sku? Kto przynosi\u0142 prezenty? Te tradycje przybli\u017ca Barbara Kmietjan, muzealna edukatorka\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg\",\"width\":810,\"height\":456,\"caption\":\"Rodzina przy wie\u0144cu adwentowym. G\u00f3rny \u015al\u0105sk, lata 20 - 30. XX w. Fot. P. Schau\\\/MwG\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czym by\u0142y „Godne \u015awi\u0119ta”, kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/\",\"name\":\"24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe wiadomo\u015bci\",\"description\":\"Portal Miejski Gliwice\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#organization\",\"name\":\"24gliwice\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/24gliwice-logo-696.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/24gliwice-logo-696.jpg\",\"width\":696,\"height\":696,\"caption\":\"24gliwice\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/24gliwice\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/24gliwice\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/@24gliwice\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e42c650edd7f2fa332be3811fb166b6e\",\"name\":\"\u017baneta Mrozek-Siewierska\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1881429e9c64597c77ad7aef2d0a19be69a3253e57534d16aa15bf3a4d34a0a3?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1881429e9c64597c77ad7aef2d0a19be69a3253e57534d16aa15bf3a4d34a0a3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1881429e9c64597c77ad7aef2d0a19be69a3253e57534d16aa15bf3a4d34a0a3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"\u017baneta Mrozek-Siewierska\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/author\\\/zms\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czym by\u0142y \"Godne \u015awi\u0119ta\", kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje","description":"Jak obchodzono \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia na \u015al\u0105sku? Kto przynosi\u0142 prezenty? Te tradycje przybli\u017ca Barbara Kmietjan, muzealna edukatorka","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czym by\u0142y \"Godne \u015awi\u0119ta\", kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje","og_description":"Jak obchodzono \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia na \u015al\u0105sku? Kto przynosi\u0142 prezenty? Te tradycje przybli\u017ca Barbara Kmietjan, muzealna edukatorka","og_url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/","og_site_name":"24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/24gliwice","article_published_time":"2022-12-24T01:57:13+00:00","og_image":[{"width":810,"height":456,"url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"\u017baneta Mrozek-Siewierska","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@24gliwice","twitter_site":"@24gliwice","twitter_misc":{"Napisane przez":"\u017baneta Mrozek-Siewierska","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/"},"author":{"name":"\u017baneta Mrozek-Siewierska","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#\/schema\/person\/e42c650edd7f2fa332be3811fb166b6e"},"headline":"Czym by\u0142y “Godne \u015awi\u0119ta”, kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan","datePublished":"2022-12-24T01:57:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/"},"wordCount":1030,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg","keywords":["BO\u017bE NARODZENIE"],"articleSection":["Gliwice","Historia","Najnowsze wiadomo\u015bci","Portal Gliwice - Wiadomo\u015bci lokalne"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/","name":"Czym by\u0142y \"Godne \u015awi\u0119ta\", kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg","datePublished":"2022-12-24T01:57:13+00:00","description":"Jak obchodzono \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia na \u015al\u0105sku? Kto przynosi\u0142 prezenty? Te tradycje przybli\u017ca Barbara Kmietjan, muzealna edukatorka","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/boze-narodzenie-na-slasku-muzeum1.png-001.jpg","width":810,"height":456,"caption":"Rodzina przy wie\u0144cu adwentowym. G\u00f3rny \u015al\u0105sk, lata 20 - 30. XX w. Fot. P. Schau\/MwG"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/czym-byly-godne-swieta-kto-przynosil-prezenty-boze-narodzenie-na-slasku-przybliza-barbara-kmietjan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czym by\u0142y „Godne \u015awi\u0119ta”, kto przynosi\u0142 prezenty? Bo\u017ce Narodzenie na \u015al\u0105sku przybli\u017ca Barbara Kmietjan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#website","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/","name":"24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe wiadomo\u015bci","description":"Portal Miejski Gliwice","publisher":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#organization","name":"24gliwice","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/24gliwice-logo-696.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/24gliwice-logo-696.jpg","width":696,"height":696,"caption":"24gliwice"},"image":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/24gliwice","https:\/\/x.com\/24gliwice","https:\/\/www.youtube.com\/@24gliwice"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#\/schema\/person\/e42c650edd7f2fa332be3811fb166b6e","name":"\u017baneta Mrozek-Siewierska","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1881429e9c64597c77ad7aef2d0a19be69a3253e57534d16aa15bf3a4d34a0a3?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1881429e9c64597c77ad7aef2d0a19be69a3253e57534d16aa15bf3a4d34a0a3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1881429e9c64597c77ad7aef2d0a19be69a3253e57534d16aa15bf3a4d34a0a3?s=96&d=mm&r=g","caption":"\u017baneta Mrozek-Siewierska"},"url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/author\/zms\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/206066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=206066"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/206066\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/media\/206079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=206066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=206066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=206066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}