<\/p>\n
We\u017amy takie leszczyny. Prawda, nie dadz\u0105 orzech\u00f3w w pierwszym roku. Nawet nie w drugim. Ale kiedy ju\u017c zaczn\u0105… b\u0119d\u0105 z nami przez p\u00f3\u0142 wieku! Tak, dobrze przeczytali\u015bcie \u2013 leszczyna mo\u017ce dawa\u0107 plony przez 50-60 lat! M\u00f3j dziadek posadzi\u0142 kilka krzew\u00f3w, gdy by\u0142em dzieckiem, i do dzi\u015b zbieram z nich orzechy. Taka inwestycja na dekady \u2013 smaczna, zdrowa i diabelnie d\u0142ugowieczna.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wny pow\u00f3d to oczywi\u015bcie te pyszne orzechy. Ale jest ich wi\u0119cej! Po pierwsze, leszczyna to naprawd\u0119 \u0142adny krzew. Jej li\u015bcie wygl\u0105daj\u0105 jak przytulne serduszka, a jesieni\u0105? C\u00f3\u017c, wtedy robi\u0105 si\u0119 cudownie z\u0142ote. A wiedzieli\u015bcie, \u017ce leszczyna to jeden z pierwszych zwiastun\u00f3w wiosny? Te jej \u017c\u00f3\u0142te bazie potrafi\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 ju\u017c w lutym, kiedy wszystko dooko\u0142a jeszcze \u015bpi zimowym snem.<\/p>\n
Co do zdrowotnych spraw \u2013 orzechy laskowe to taka ma\u0142a elektrownia od\u017cywcza. Maj\u0105 te dobre t\u0142uszcze , sporo bia\u0142ka, b\u0142onnik i witamin\u0119 E. Obni\u017caj\u0105 cholesterol i wspieraj\u0105 serce. Wiem za to, \u017ce smakuj\u0105 ob\u0142\u0119dnie i s\u0105 bez tych wszystkich \u015bwi\u0144stw, kt\u00f3re cz\u0119sto znajdujemy w sklepowych produktach.<\/p>\n
No i jest jeszcze jeden fajny patent \u2013 leszczyna \u015bwietnie sprawdza si\u0119 jako \u017cywy p\u0142ot. S\u0105siad podgl\u0105da przez ogrodzenie? Posad\u017a rz\u0105d leszczyn i po problemie! B\u0119dziesz mia\u0142 i prywatno\u015b\u0107, i smako\u0142yki. Dwa w jednym!<\/p>\n
W naszym polskim klimacie najlepiej sprawdzaj\u0105 si\u0119 odmiany takie jak Katalo\u0144ski, Webba Cenny. Te ostatnie zreszt\u0105 uprawiam od lat i nie mam na co narzeka\u0107.<\/p>\n
Jest jeszcze jedna wa\u017cna sprawa \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 leszczyn potrzebuje kumpla do zapylenia. Tak, dok\u0142adnie, samotna leszczyna to cz\u0119sto leszczyna bez orzech\u00f3w. Dlatego musicie posadzi\u0107 co najmniej dwa krzewy r\u00f3\u017cnych odmian. M\u00f3j znajomy o tym zapomnia\u0142 i przez trzy lata zastanawia\u0142 si\u0119, czemu nie ma plon\u00f3w!<\/p>\n
Ostatnio przegl\u0105da\u0142em ofert\u0119 Sklepu Sadowniczy.pl<\/a>\u00a0i maj\u0105 tam sporo fajnych odmian, kt\u00f3re s\u0105 ju\u017c sprawdzone w naszym kapry\u015bnym klimacie. Jako\u015b\u0107 sadzonek naprawd\u0119 w porz\u0105dku \u2013 z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia wiem, \u017ce przyjmuj\u0105 si\u0119 bez problemu.<\/p>\n Na szcz\u0119\u015bcie leszczyna to nie jaka\u015b kapry\u015bna ksi\u0119\u017cniczka ogrodowa, kt\u00f3ra wymaga ci\u0105g\u0142ej uwagi. Ale kilka rzeczy jednak warto robi\u0107, je\u015bli marzy wam si\u0119 porz\u0105dny zbi\u00f3r orzech\u00f3w:<\/p>\n Z m\u0142odymi sadzonkami nie ma \u017cart\u00f3w \u2013 podlewajcie je regularnie, zw\u0142aszcza gdy s\u0142o\u0144ce pra\u017cy. I nie, deszcz raz na tydzie\u0144 to nie zawsze wystarczy (przekona\u0142em si\u0119 o tym w zesz\u0142ym roku, gdy straci\u0142em m\u0142od\u0105 sadzonk\u0119…). Starsze krzewy s\u0105 twardsze, ale i one w czasie d\u0142ugiej suszy potrzebuj\u0105 pomocy. Moja rada? Lepiej porz\u0105dnie podla\u0107 raz na tydzie\u0144 ni\u017c codziennie po troszeczku. Woda musi dotrze\u0107 do g\u0142\u0119bszych korzeni, a nie tylko zmoczy\u0107 powierzchni\u0119.<\/p>\n Wiosn\u0105 (marzec-kwiecie\u0144) dajcie leszczynie jaki\u015b porz\u0105dny naw\u00f3z wielosk\u0142adnikowy. Albo kompost. Albo obornik (ale taki dobrze przegni\u0142y!). Rozsypcie go wok\u00f3\u0142 krzewu i b\u0119dzie super. ALE! Uwa\u017cajcie z nawozami bogatymi w azot. Pewnie, krzew b\u0119dzie pi\u0119kny i zielony, ale orzech\u00f3w nie u\u015bwiadczycie. Sam tak kiedy\u015b zrobi\u0142em \u2013 prze\u0142adowa\u0142em azotem i mia\u0142em li\u015bci jak na czterech krzewach, ale orzech\u00f3w jak na p\u00f3\u0142…<\/p>\n Leszczyna nie potrzebuje fryzjera co tydzie\u0144, ale od czasu do czasu warto j\u0105 ogarn\u0105\u0107:<\/p>\n Wywalcie wszystko, co suche, chore albo przemro\u017cone. Takie p\u0119dy i tak ju\u017c nic nie dadz\u0105.<\/p>\n<\/li>\n Je\u015bli jakie\u015b ga\u0142\u0119zie rosn\u0105 do \u015brodka \u2013 won z nimi! \u015arodek korony musi mie\u0107 dost\u0119p do \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n<\/li>\n Jak jaki\u015b p\u0119d szaleje i ro\u015bnie jak rakieta \u2013 przytnijcie go, bo zabiera energi\u0119 innym.<\/p>\n<\/li>\n Te p\u0119dy wyrastaj\u0105ce z ziemi wok\u00f3\u0142 g\u0142\u00f3wnego krzewu te\u017c usuwajcie (chyba \u017ce chcecie, \u017ceby leszczyna kolonizowa\u0142a ca\u0142y ogr\u00f3d).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Najlepszy czas na te fryzjerskie zabawy? P\u00f3\u017ana zima \u2013 koniec lutego, pocz\u0105tek marca. Jak krzew jeszcze \u015bpi, ale ju\u017c nied\u0142ugo si\u0119 obudzi. Wtedy najlepiej znosi ci\u0119cie.<\/p>\n Wrzesie\u0144 to ten magiczny miesi\u0105c, kiedy wreszcie zbieramy nagrody za nasz\u0105 cierpliwo\u015b\u0107! Orzechy s\u0105 gotowe do zbioru, gdy ich zielona otoczka zaczyna br\u0105zowie\u0107 i sama odchodzi od orzecha. Mam dwie metody zbierania:<\/p>\n Dla niecierpliwych: Jak tylko widz\u0119, \u017ce orzechy s\u0105 prawie gotowe, zbieram je prosto z krzewu.<\/p>\n<\/li>\n Dla leniwych (jak ja): Rozk\u0142adam pod krzewem stare prze\u015bcierad\u0142o i czekam, a\u017c orzechy same spadn\u0105. Trzeba tylko pilnowa\u0107, \u017ceby ptaki czy wiewi\u00f3rki nie by\u0142y szybsze!<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n Po zebraniu zaczyna si\u0119 najwa\u017cniejsza cz\u0119\u015b\u0107 \u2013 suszenie. Jak tego nie zrobicie, orzechy szybko sple\u015bniej\u0105 (pierwszy rok uprawy, pope\u0142ni\u0142em ten b\u0142\u0105d…). Rozk\u0142adam je cienk\u0105 warstw\u0105 na gazecie w suchym, przewiewnym miejscu. I zostawiam na kilka dni, czasem nawet tydzie\u0144. Jak ju\u017c s\u0105 dobrze wysuszone, to pakuj\u0119 je do p\u0142\u00f3ciennych woreczk\u00f3w i trzymam w spi\u017carni. Trzymaj\u0105 si\u0119 tak kilka miesi\u0119cy bez problemu.<\/p>\n A jak chcecie orzechy na d\u0142u\u017cej? S\u0105 dwie opcje: zamra\u017carka (dzia\u0142a super!) albo pr\u00f3\u017cniowe pojemniki. W ten spos\u00f3b mo\u017cecie cieszy\u0107 si\u0119 orzechami nawet przez rok. Moja \u017cona robi czasem zapasy na \u015bwi\u0105teczne wypieki i zawsze dzia\u0142aj\u0105 idealnie!<\/p>\n Leszczyna ma swoich wrog\u00f3w. Ale spokojnie, nie s\u0105 to takie straszne potwory, jak w przypadku innych ro\u015blin. Oto czarna lista:<\/p>\n To taki ma\u0142y chrz\u0105szczyk, kt\u00f3ry uwielbia p\u0105ki kwiatowe leszczyny. Zjada je, zanim zd\u0105\u017c\u0105 si\u0119 rozwin\u0105\u0107, i pa pa nadzieje na orzechy! Jak go przechytrzy\u0107? Porz\u0105dki jesienne to podstawa \u2013 grabcie li\u015bcie spod krzewu i je usuwajcie, bo te ma\u0142e szkodniki cz\u0119sto tam zimuj\u0105. Sam przekona\u0142em si\u0119 o tym na w\u0142asnej sk\u00f3rze \u2013 rok bez grabienia i mia\u0142em inwazj\u0119 s\u0142odyszk\u00f3w!<\/p>\n To paskudna choroba grzybowa, od kt\u00f3rej m\u0142ode p\u0119dy leszczyny po prostu usychaj\u0105 i zamieraj\u0105. Recepta? Bezlito\u015bnie wycinajcie zainfekowane p\u0119dy i najlepiej je spalcie. Tak, wiem, to troch\u0119 radykalne, ale ten grzyb jest bardzo zara\u017aliwy. Warto te\u017c na pocz\u0105tku kwitnienia opryska\u0107 krzew jakim\u015b \u015brodkiem grzybob\u00f3jczym, dla \u015bwi\u0119tego spokoju.<\/p>\n Te ma\u0142e szkodniki uwielbiaj\u0105 m\u0142ode, soczyste li\u015bcie i p\u0119dy. Wysysaj\u0105 z nich soki i zostawiaj\u0105 lepk\u0105 substancj\u0119, na kt\u00f3rej potem rozwija si\u0119 sadza. Obrzydlistwo. Na szcz\u0119\u015bcie, je\u015bli atak nie jest masowy, mo\u017cna je zwalczy\u0107 domowymi sposobami. Ja rozpylam roztw\u00f3r szarego myd\u0142a (zwyk\u0142e szare myd\u0142o roztopione w ciep\u0142ej wodzie) albo wyci\u0105g z pokrzywy. Babcia mnie tego nauczy\u0142a i dzia\u0142a naprawd\u0119 nie\u017ale!<\/p>\n Najwa\u017cniejsze: dbajcie o swoje leszczyny! Zdrowa, dobrze od\u017cywiona i podlana ro\u015blina jest o wiele bardziej odporna na ca\u0142e to towarzystwo. To jak z lud\u017ami \u2013 kto silny i zdrowy, ten rzadziej choruje!<\/p>\n Jak ju\u017c z\u0142apiecie bakcyla orzechowego, to mo\u017ce warto p\u00f3j\u015b\u0107 dalej? Orzech w\u0142oski<\/a> to absolutny klasyk polskich ogrod\u00f3w. Pami\u0119tam takie ogromne drzewo u mojej babci \u2013 robi\u0142o wra\u017cenie! Te drzewa s\u0105 nie tylko pi\u0119kne (serio, wygl\u0105daj\u0105 mega dostojnie), ale te\u017c ich orzechy to prawdziwe bomby zdrowia \u2013 pe\u0142no w nich kwas\u00f3w omega-3 i innych dobroci.<\/p>\n Orzech w\u0142oski to nie jest jaki\u015b krzaczek, kt\u00f3ry wci\u015bniecie w k\u0105t ogr\u00f3dka. To pot\u0119\u017cne drzewo, kt\u00f3re mo\u017ce wyrosn\u0105\u0107! Wi\u0119c zanim si\u0119 skusicie, pomy\u015blcie o przestrzeni. No i o s\u0105siadach, bo li\u015bcie orzecha wydzielaj\u0105 substancje, kt\u00f3re mog\u0105 hamowa\u0107 wzrost niekt\u00f3rych ro\u015blin w pobli\u017cu.<\/p>\nJak dba\u0107 o leszczyn\u0119, \u017ceby sypa\u0142a orzechami<\/h2>\n
Podlewanie (tak, trzeba!)<\/h3>\n
Karmienie (bo g\u0142odny krzew nie rodzi)<\/h3>\n
Ci\u0119cie (tylko z g\u0142ow\u0105!)<\/h3>\n
\n
Zbiory i przechowywanie, czyli jak nie zmarnowa\u0107 swojego skarbu<\/h2>\n
\n
Wrogowie leszczyny, czyli kto chce zepsu\u0107 nam zabaw\u0119<\/h2>\n
S\u0142odyszek leszczynowiec (brzmi s\u0142odko, ale to ma\u0142y dra\u0144)<\/h3>\n
Monilioza (brzmi jak imi\u0119 ksi\u0119\u017cniczki, ale to zaraza)<\/h3>\n
Mszyce (ma\u0142e zielone wampiry)<\/h3>\n
Nie tylko leszczyna – inne orzechy te\u017c s\u0105 spoko!<\/h2>\n
Na koniec – czy warto czeka\u0107 na te orzechy?<\/h2>\n