{"id":259688,"date":"2025-09-15T03:34:22","date_gmt":"2025-09-15T01:34:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?p=259688"},"modified":"2025-09-22T05:46:26","modified_gmt":"2025-09-22T03:46:26","slug":"gliwickie-dni-dziedzictwa-kulturowego-w-oddzialach-muzeum-przygotowane-zostana-specjalne-wystawy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/gliwickie-dni-dziedzictwa-kulturowego-w-oddzialach-muzeum-przygotowane-zostana-specjalne-wystawy\/","title":{"rendered":"Gliwickie Dni Dziedzictwa Kulturowego w oddzia\u0142ach Muzeum. Przygotowane zostan\u0105 specjalne wystawy"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a><\/div><\/div>

Gliwickie Dni Dziedzictwa Kulturowego odb\u0119d\u0105 si\u0119 w sobot\u0119 i niedziel\u0119 – 20 i 21 wrze\u015bnia. Tym razem zaprosz\u0105 uczestnik\u00f3w do \u017bernik (a tak\u017ce do Sza\u0142szy). Opr\u00f3cz wycieczek, b\u0119dzie mo\u017cna wybra\u0107 si\u0119 do oddzia\u0142\u00f3w gliwickiego Muzeum, w kt\u00f3rych z tej okazji przygotowane zostan\u0105 specjalne wystawy.<\/h2>\n

<\/p>\n

W trakcie XXIII GDDK wszystkie obiekty Muzeum w Gliwicach b\u0119d\u0105 czynne dla zwiedzaj\u0105cych w godzinach od 10:00\u201317:00. Co przygotowano w poszczeg\u00f3lnych plac\u00f3wkach?<\/p>\n

Willa Caro<\/h4>\n

1) Niemieccy p\u00f3\u017ani romantycy – Carl Albert Eugen Schaeffer (1780-1866)<\/h5>\n

Carl Albert Eugen Schaeffer (1780-1866) – architekt i malarz, absolwent Akademii Berli\u0144skiej. W 1810 r. wyda\u0142 tragedi\u0119 pt. \u201eTimoleon. Trag\u00f6die eines politischen Brudermords aus der altkorontischen Geschichte\u201d w Pszczynie. Cz\u0119sto go\u015bci\u0142 na dworze ksi\u0119cia Anhalt-C\u00f6then-Ple\u03b2, kt\u00f3ry by\u0142 \u00f3wczesnym centrum \u017cycia kulturalnego Pszczyny i okolic. W latach 1811-1812 wraz z synem ksi\u0119cia Christianem odby\u0142 podr\u00f3\u017c do W\u0142och przez Wiede\u0144, Szwajcari\u0119 i pd. Niemcy. W Rzymie zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z tw\u00f3rcami niemieckiego romantyczno-klasycystycznego malarstwa pejza\u017cowego: Antonem J. Kochem, Johannem Ch. Reinhartem oraz rze\u017abiarzem – Bertelem Thorvaldsenem. W p\u00f3\u017aniejszych latach \u0142\u0105czy\u0142a go serdeczna przyja\u017a\u0144 z Josephem von Eichendorffem, wielokrotnie go\u015bci\u0142 na zamku Eichendporff\u00f3w w \u0141ubowicach.<\/p>

\"\"<\/a><\/div><\/div>\n

– W ramach mini-wystawy zobaczymy cztery obrazy Carla Alberta Eugena Scheffera: \u201eCycero znajduje grobowiec Archimedesa w ruinach Syrakuz\u201d, \u201ePejza\u017c romantyczny\u201d, \u201eDydona i Eneasz\u201d i \u201eFantazja architektoniczna\u201d (wszystkie z I po\u0142. XIX w.) z depozytu Fundacji G\u00f3rno\u015bl\u0105skie Centrum Kultury i Spotka\u0144 im. Eichendorffa w \u0141ubowicach<\/em> – zapowiada Muzeum w Gliwicach. <\/p>\n

2) Obraz Grete Waldau (1868 \u2013 1951), Wn\u0119trze odlewni \u017celiwa (po konserwacji)<\/h5>\n

Uznana malarka niemiecka, studiowa\u0142a w Berlinie i we Wroc\u0142awiu. W 1900 r. zdoby\u0142a Wielki Z\u0142oty Medal na mi\u0119dzynarodowej wystawie w Pary\u017cu. Kolejne medale zdobywa\u0142a w latach 1904, 1914. Jej specjalno\u015bci\u0105 by\u0142y pejza\u017ce miejskie i przemys\u0142owe, wykonywa\u0142a tak\u017ce monumentalne malowid\u0142a \u015bcienne na zam\u00f3wienie instytucji pa\u0144stwowych. Jest to drugi obraz artystki w kolekcji Muzeum w Gliwicach, zakupiony w maju 2025 r.<\/p>\n

3) G\u00f3rno\u015bl\u0105skie losy 1945 roku – akwarela nieznanego malarza Portret dziewczyny (Marii Koenig) w niebieskiej chu\u015bcie (1930) (w obr\u0119bie wystawy \u201e1945. Rok ostatni, rok pierwszy na G\u00f3rnym \u015bl\u0105sku\u201d)<\/h5>\n

Maria \u201eMieze\u201d Koenig z domu Boedeker otrzyma\u0142a obraz od swojego m\u0119\u017ca na Bo\u017ce Narodzenie w 1930 r. Pa\u0144stwo Koenig mieszkali w Gliwicach na Alsenstra\u03b2e 12 (ob. ul. Banacha). Pani Maria by\u0142a jedyn\u0105 w\u0142a\u015bcicielk\u0105 obrazu. Bardzo ceni\u0142a sw\u00f3j portret, dlatego uciekaj\u0105c z Gleiwitz w 1945 r. zabra\u0142a go ze sob\u0105 do Hamburga. Pozostawa\u0142 w jej r\u0119kach a\u017c do \u015bmierci. Pan Koenig pracowa\u0142 w Gliwickiej Inspekcji Handlowej (Gewerbeaufsichtsamt Gleiwitz) w latach 1939-45, a w czasie okupacji miasta przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 – jako murarz. Zmar\u0142 w wieku 54 lat. Obraz zosta\u0142 zakupiony od rodziny Pani Marii w lipcu 2025 r. Dzi\u0119ki temu po 80 latach wr\u00f3ci\u0142 do Gliwic.<\/p>\n

4) Pier\u015bcie\u0144 z wizerunkiem ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego, \u017celazo (Fer de Berlin), z\u0142oto, ok. 1814 r.<\/h5>\n

Pier\u015bcie\u0144 wykonany ze z\u0142ota i \u017celiwa z ok. 1814 r., z wizerunkiem ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego (1763 \u2013 1813). Ten niewielki – wykonany ze z\u0142ota i Fer de Berlin, czyli \u017celaza najwy\u017cszej jako\u015bci – przedmiot kryje w sobie porywaj\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107.<\/p>\n

5) Prezentacja fotografii Jerzego Lewczy\u0144skiego \u2013 autoportret\u00f3w i portret\u00f3w<\/h5>\n

Jerzy Lewczy\u0144ski (1924\u20132014) artysta sztuk wizualnych, pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 fotografi\u0105, zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce histori\u0105 i teori\u0105 medium. Po wojnie studiowa\u0142 na Politechnice \u015al\u0105skiej w Gliwicach, w tym mie\u015bcie zdecydowa\u0142 si\u0119 zamieszka\u0107. By\u0142 cz\u0142onkiem Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego. W 1959 roku wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 s\u0142ynny \u201ePokaz zamkni\u0119ty\u201d. Sformu\u0142owa\u0142 koncepcj\u0119 \u201eArcheologii Fotografii\u201d, w swojej tw\u00f3rczo\u015bci si\u0119ga\u0142 po stare fotografie i dokumenty. Interesuj\u0105cy w\u0105tek w jego tw\u00f3rczo\u015bci stanowi\u0105 autoportrety, na kt\u00f3rych tw\u00f3rca w dowcipny spos\u00f3b, inscenizuje sw\u00f3j wizerunek przed kamer\u0105. Fotografie mog\u0105 budzi\u0107 skojarzenia z cz\u0119sto wykonywanymi dzisiaj selfie. Podczas XXIII Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego w sali edukacyjnej Willi Caro zobaczy\u0107 b\u0119dzie mo\u017cna pokaz \u2013 w formie prezentacji \u2013 portret\u00f3w i autoportret\u00f3w autorstwa Jerzego Lewczy\u0144skiego.<\/p>\n

Zamek Piastowski<\/h4>\n

1) Obraz Ericha Gottschlicha (1892-1966) pt.: \u201ePlac Rze\u017aniczy przed ko\u015bcio\u0142em Wszystkich \u015awi\u0119tych\u201d, z 1923 r.<\/h5>\n

Gottschlich to malarz, grafik, rze\u017abiarz – samouk. Urodzi\u0142 si\u0119 w Gliwicach, a nauk\u0119 rysunku rozpocz\u0105\u0142 ju\u017c w gimnazjum pod kierunkiem Karla Dokupila. W latach 1912-1916 studiowa\u0142 na Akademii Sztuk Pi\u0119knych we Wroc\u0142awiu pod kierunkiem prof. Arnolda Buscha, Hansa Poelziga i Carla E. Morgensterna. Mia\u0142 pracowni\u0119 w Gliwicach przy ul. Korfantego 27. W 1916 r. w Opolu Gottschlich zorganizowa\u0142 pierwsz\u0105 wystaw\u0119 tw\u00f3rc\u00f3w malarstwa z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. By\u0142 wieloletnim szefem G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Stowarzyszenia Artyst\u00f3w.<\/p>\n

2) Obrazy Bronis\u0142awa Krawczuka z cyklu \u201eCztery pory roku\u201d<\/h5>\n

To nowe nabytki Muzeum z 2025 roku, wcze\u015bniej nie prezentowane, kt\u00f3re poszerzy\u0142y kolekcj\u0119 malarstwa Muzeum w Gliwicach, jedn\u0105 z wa\u017cniejszych i najbardziej r\u00f3\u017cnorodnych na terenie G\u00f3rnego \u015al\u0105ska.<\/p>\n

3) Gabloty z zabytkami dotycz\u0105cymi \u017bernik<\/h5>\n

Pami\u0105tki po Jakubie Stelmachu dzia\u0142aczu Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech i koperta pisma w sprawie op\u0142at przy ksi\u0119gach wieczystych z 1921 r.) \u2013 wszystkie obiekty ze zbior\u00f3w Muzeum w Gliwicach, ostatni obiekt od osoby prywatnej.<\/p>\n

Oddzia\u0142 Odlewnictwa Artystycznego<\/h4>\n

1) Para \u015bwiecznik\u00f3w z postaci\u0105 kl\u0119cz\u0105cego Amora, Kr\u00f3lewska Pruska Odlewnia \u017beliwa w Gliwicach, lata 1820 \u2013 30, \u017celiwo, odlew<\/h5>\n

To przyk\u0142ady doskona\u0142ej jako\u015bci wyrob\u00f3w Kr\u00f3lewskiej Odlewni \u017beliwa w Gliwicach. Na p\u0142askiej okr\u0105g\u0142ej stopie, zdobionej kanelowaniem i motywem palmetowym, na cylindrycznym cokole kl\u0119czy Amor \u2013 pos\u0142aniec mi\u0142o\u015bci z \u0142ukiem w lewej r\u0119ce. Na g\u0142owie \u2013 profitka na \u015bwiec\u0119. Na cokole nak\u0142adka z motywem liry. Stan \u2013 niemal\u017ce idealny, do doskona\u0142o\u015bci brakuje dolnej cz\u0119\u015bci \u0142uku Amora. Tego typu \u015bwieczniki mog\u0142y by\u0107 prezentem, pami\u0105tk\u0105. Mo\u017cna by\u0142o je kupi\u0107 u dawnych agent\u00f3w sprzeda\u017cy w wielu miastach europejskich. Wz\u00f3r tego \u015bwiecznika \u2013 Amor Leuchter \u2013 znajduje si\u0119 we wzorniku z 1847 r. pod pozycj\u0105 19.<\/p>\n

2) Plakieta z portretem Josepha von Eichendorffa, Kr\u00f3lewska Pruska Odlewnia \u017beliwa w Gliwicach, model Kurt Bimler 1923 r., \u017celiwo, odlew<\/h5>\n

Prostok\u0105tna plakieta przedstawiaj\u0105ca portret poety: uj\u0119cie lekko pochylonej g\u0142owy z prawego profilu portretowanego, oczy przymkni\u0119te, widoczny wysoki ko\u0142nierz. Uj\u0119cie syntetyczne, ale zarazem realistyczne. Prawdopodobnie brak dolnej cz\u0119\u015bci plakiety wskazuj\u0105cej nazwisko portretowanego. Joseph von Eichendorff (1788\u20131857) \u2013 \u015bl\u0105ski poeta doby romantyzmu, autor m.in. noweli “Z \u017cycia nicponia” (1826) oraz dramatu “Ostatni bohater Malborka” (1830). W zbiorach Dzia\u0142u Sztuki Muzeum w Gliwicach znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne zabytki dedykowane temu romantycznemu poecie, w tym dwa wyeksponowane w Oddziale Odlewnictwa Artystycznego na wystawie sta\u0142ej.<\/p>\n

Carl Albert Eugen Schaeffer, kt\u00f3rego prace zostan\u0105 pokazane w Willi Caro podczas tegorocznych Dni Dziedzictwa Kulturalnego Gliwic, by\u0142 ulubionym przyjacielem Josepha von Eichendorffa.<\/p>\n

3) P\u0142askorze\u017aba pami\u0105tkowa w kszta\u0142cie motyla pami\u0119ci Friedricha Schillera, Kr\u00f3lewska Pruska Odlewnia \u017beliwa w Gliwicach, 1805 r., \u017celiwo, odlew<\/h5>\n

P\u0142askorze\u017aba w formie motyla (\u0107my) z datami: urodzin i \u015bmierci Johanna Christopha Friedricha von Schillera (1759\u20131805) \u2013 wybitnego niemieckiego poety, filozofa, dramaturga, autora m.in. poematu \u201eOda do rado\u015bci\u201d. Prawdopodobnie by\u0142a przeznaczona do monta\u017cu na \u015bcianie, by\u0107 mo\u017ce na cokole niewielkiego pomnika (?). Na odlewie zachowa\u0142y si\u0119 \u015blady zielonej farby. P\u0142askorze\u017aba stanowi jeden z najstarszych nabytk\u00f3w dawnego Muzeum G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego w Gliwicach (Oberschlesisches Museum in Gleiwitz ) i jako forma daru zosta\u0142a wpisana do inwentarza pod dat\u0105 1910 r. \u0106ma okre\u015blana r\u00f3wnie\u017c jako motyl nocny sta\u0142a si\u0119 symbolem nocnego \u017cycia poet\u00f3w romantycznych, fascynacj\u0105 romantyk\u00f3w ow\u0105 ciemn\u0105 sfer\u0105. To w\u0142a\u015bnie ciemno\u015b\u0107 sprawia\u0142a, \u017ce romantycy widzieli wyra\u017aniej i dok\u0142adniej.<\/p>\n

F. Schiller to obok J. Eichendorffa kolejny wybitny tw\u00f3rca romantyczny, a tak\u017ce serdeczny towarzysz i przyjaciel kolejnej ikony niemieckiego romantyzmu \u2013 J. W. Goethe. Najdobitniej ow\u0105 niezwyk\u0142\u0105 wi\u0119\u017a \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 obydwu poet\u00f3w mo\u017cemy zobaczy\u0107 na przyk\u0142adzie miniatury pomnika dedykowanemu Goethemu i Schillerowi w Weimarze, wykonanej z delikatnej kamionki ok. 1860 r. Zabytek zosta\u0142 wyeksponowany na wystawie sta\u0142ej w Oddziale Odlewnictwa Artystycznego Muzeum w Gliwicach.<\/p>\n

Radiostacja<\/h4>\n

Prezentacja polskiego radioodbiornika \u201eCzempion Elektrit\u201d z 1936\/1937 r.<\/h5>\n

Radioodbiornik Czempion Elektrit, prod. Polska, 1936\/37 r. Reakcyjny, dwuobwodowy, produkowany w zak\u0142adach Towarzystwa Radiotechnicznego Elektrit w Wilnie, wiod\u0105cego krajowego przedsi\u0119biorstwa radiotechnicznego eksportuj\u0105cego swoje produkty do Indii, Afryki i na Bliski Wsch\u00f3d. Wytwarzany by\u0142 w trzech wersjach zasilania: na pr\u0105d zmienny, pr\u0105d sta\u0142y oraz baterie. Charakteryzowa\u0142 si\u0119 du\u017c\u0105 selektywno\u015bci\u0105 i du\u017cym zasi\u0119giem odbioru, posiada\u0142 trzy zakresy fal. Nale\u017ca\u0142 do ta\u0144szych odbiornik\u00f3w w ofercie firmy.<\/p>\n

Dom Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich<\/h4>\n

Podczas prac archeologicznych prowadzonych w 2021 r. w miejscu synagogi w Tarnowskich G\u00f3rach odkryto du\u017cy zbi\u00f3r artefakt\u00f3w, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 trafi\u0142a do zbior\u00f3w Muzeum w Gliwicach. W ramach Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego zaprezentujemy wybrane znaleziska – fragmenty ceramiki, nadpalonego drewna, szk\u0142a i cegie\u0142. To poruszaj\u0105ce materialne \u015blady zniszczenia synagogi przez nazist\u00f3w w 1939 r. Artefakty te na co dzie\u0144 nie s\u0105 eksponowane, jednak informacje o synagodze i spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Tarnowskich G\u00f3rach mo\u017cna znale\u017a\u0107 na wystawie sta\u0142ej w Domu Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich. To wyj\u0105tkowa okazja, by zobaczy\u0107 autentyczne \u015blady przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Wi\u0119cej o XXIII edycji Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego mo\u017cna przeczyta\u0107 tu:<\/p>\n

“SYRDNIKI-\u017bERNIKI-ZERNIK-GR\u0150LING-\u017bERNIKI”. Przed nami XXIII Gliwickie Dni Dziedzictwa Kulturowego<\/a><\/p><\/blockquote>\n