{"id":79108,"date":"2016-01-17T10:35:31","date_gmt":"2016-01-17T09:35:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?p=79108"},"modified":"2016-07-18T12:30:41","modified_gmt":"2016-07-18T10:30:41","slug":"mamy-misje-mamy-mozliwosci-juz-za-tydzien-otwarcie-domu-pamieci-zydow-gornoslaskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/mamy-misje-mamy-mozliwosci-juz-za-tydzien-otwarcie-domu-pamieci-zydow-gornoslaskich\/","title":{"rendered":"“Mamy misj\u0119, mamy mo\u017cliwo\u015bci”. Ju\u017c za tydzie\u0144 otwarcie Domu Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a><\/div><\/div>

Ju\u017c 25 stycznia udost\u0119pniony dla zwiedzaj\u0105cych zostanie Dom Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich przy ul. Poniatowskiego (dawny Dom Przedpogrzebowy).<\/h4>\n

W nowym oddziale gliwickiego Muzeum prezentowana b\u0119dzie g\u0142\u00f3wnie historia spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w regionie, ale organizatorzy wierz\u0105, \u017ce b\u0119dzie te\u017c miejscem spotka\u0144 i wielokulturowego dialogu. – Nie chcemy by\u0107 hermetyczn\u0105 jednostk\u0105, tylko plac\u00f3wk\u0105 otwart\u0105 na pomys\u0142y i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 – m\u00f3wi\u0105 w rozmowie z 24gliwice.pl Karolina Jakowie\u0144ko<\/strong> i Katarzyna Opielka<\/strong>, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za rozw\u00f3j Domu Pami\u0119ci.<\/p>\n

Micha\u0142 Szewczyk, 24gliwice.pl: – Kiedy wpisa\u0142em Dom Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich w wyszukiwark\u0119, pojawi\u0142 si\u0119 artyku\u0142 w serwisie podr\u00f3\u017cniczym jednego ze znanych og\u00f3lnopolskich portali. Faktycznie to obiekt na tak\u0105 skal\u0119? Czekaj\u0105 Panie na przyjazd ludzi z ca\u0142ego kraju?<\/strong><\/p>

\"\"<\/a><\/div><\/div>\n

Karolina Jakowie\u0144ko:<\/strong> – To jest jedyne takie miejsce w po\u0142udniowej Polsce. Jeste\u015bmy na szlaku turystycznym Wroc\u0142aw – O\u015bwi\u0119cim – Krak\u00f3w. Niedaleko s\u0105 te\u017c Pyrzowice. To jest na pewno du\u017cy atut. Grupy, kt\u00f3re przyje\u017cd\u017caj\u0105 z Izraela na og\u00f3\u0142 maj\u0105 w Polsce do dyspozycji sze\u015b\u0107 dni i tutaj na pewno b\u0119d\u0105 przyje\u017cd\u017ca\u0107. Zrobi\u0105 to ze wzgl\u0119du na charakter obiektu, jego architektur\u0119, ale te\u017c wystaw\u0119, kt\u00f3ra tutaj si\u0119 pojawi. Przy okazji, to niesamowite, \u017ce niedawny remont wydarzy\u0142 si\u0119 z inicjatywy miejskiej. Zazwyczaj podobne akcje przeprowadzaj\u0105 spo\u0142ecznicy, du\u017ce fundacje. Je\u017celi jest pozwolenie miasta i s\u0105 pieni\u0105dze, to jest to sytuacja idealna. To miejsce mo\u017ce dawa\u0107 dobry przyk\u0142ad innym.<\/p>\n

– G\u0142\u00f3wny akcent po\u0142o\u017cony zostanie na histori\u0119 \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich. To by\u0142a wyj\u0105tkowa spo\u0142eczno\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n

KJ:<\/strong> – Na pewno byli w przedwojennych Niemczech mniejszo\u015bci\u0105 mniej wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 si\u0119 ni\u017c np. \u017bydzi mieszkaj\u0105cy w Polsce. Cechowa\u0142a ich du\u017co silniejsza asymilacja. Ta tradycja wywodzi\u0142a si\u0119 jeszcze z ruch\u00f3w o\u015bwieceniowych, m.in. haskali, kt\u00f3ra m\u00f3wi\u0142a o tym aby identyfikowa\u0107 si\u0119 ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 w kt\u00f3rej si\u0119 \u017cyje. Niemieccy \u017bydzi g\u00f3rno\u015bl\u0105scy zazwyczaj nie mieli cha\u0142at\u00f3w ani pejs\u00f3w. Wygl\u0105dali jak zwyk\u0142y przechodzie\u0144. W Polsce tak\u017ce takie ruchy wyst\u0119powa\u0142y, ale na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku odbywa\u0142o si\u0119 to na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119. W synagogach m\u00f3wiono po niemiecku, dzieci ucz\u0119szcza\u0142y cz\u0119sto do niemieckich szk\u00f3\u0142. Ale pami\u0119tajmy te\u017c, \u017ce obrz\u0105dek \u015bwi\u0105t zwi\u0105zanych z rytua\u0142em religijnym mimo wszystko dalej by\u0142 kultywowany w synagogach.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

– Wiem, \u017ce plany Domu Pami\u0119ci nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 tylko na opowiadaniu o historii \u017byd\u00f3w z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Chc\u0105 Panie porusza\u0107 temat wielokulturowo\u015bci w szerszym zakresie.<\/strong><\/p>\n

Katarzyna Opielka:<\/strong> – To jest temat, kt\u00f3ry chyba nigdy nie przestanie by\u0107 aktualny. Pami\u0119tajmy, \u017ce \u015al\u0105sk od wiek\u00f3w by\u0142 wielokulturowy. Cz\u0119sto by\u0142 pograniczem i \u017cyli tu ludzie r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci. Dlatego chcemy otworzy\u0107 si\u0119 tak\u017ce na inne \u015brodowiska np. mniejszo\u015b\u0107 niemieck\u0105. Mam nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dzie to autentyczny dialog. Chcemy zacz\u0105\u0107 od ma\u0142ych dzieci, szk\u00f3\u0142, ale tak\u017ce liczymy na zaanga\u017cowanie \u015brodowiska akademickiego.<\/p>\n

– Temat relacji polsko\u015bci i judaizmu jest ju\u017c w Polsce przepracowany? Ostatnio w Gliwicach pojawi\u0142a si\u0119 kwestia patrona dla jednego z rond. Przy kandydaturze Oscara Troplowitza rozgorza\u0142a gor\u0105ca dyskusja, zdominowana przez pryzmat jego pochodzenia.
\n<\/strong>
\nKO:<\/strong> – Ludzie cz\u0119sto tak a nie inaczej reaguj\u0105, poniewa\u017c brakuje im wiedzy. St\u0105d tak wa\u017cna jest w tym zakresie edukacja. Najlepiej ju\u017c od najm\u0142odszych lat. Pami\u0119tajmy, \u017ce w dzisiejszych czasach antysemityzm jest nadal zjawiskiem obecnym.<\/p>\n

– Antysemityzm czy po prostu strach przed obcym? Mam wra\u017cenie, \u017ce w Polsce ostatnio nast\u0105pi\u0142o przeniesienie emocji. Tym “zewn\u0119trznym wrogiem” od pewnego czasu sta\u0142 si\u0119 “imigrant”.<\/strong><\/p>\n

KJ:<\/strong> – Ka\u017cdy nar\u00f3d jest skonstruowany podobnie, antysemityzm z pewno\u015bci\u0105 nie jest nasz\u0105 narodow\u0105 cech\u0105! Ludzie niezale\u017cnie od narodowo\u015bci w odniesieniu do r\u00f3\u017cnych mniejszo\u015bci reaguj\u0105 emocjonalnie. Ta z\u0142a energia gdzie\u015b musi zosta\u0107 ulokowana. W\u0142a\u015bnie w Domu Pami\u0119ci chcemy rozbraja\u0107 te mechanizmy, kt\u00f3re generuj\u0105 takie postawy.<\/p>\n

KO:<\/strong> – Pami\u0119tajmy, \u017ce temat uchod\u017ac\u00f3w, o kt\u00f3rym teraz g\u0142o\u015bno, raczej nie zostanie w najbli\u017cszym czasie rozwi\u0105zany i budowanie postaw tolerancyjnych nadal jest potrzebne. Mam nadziej\u0119, \u017ce tutaj te\u017c ten temat b\u0119dziemy porusza\u0107. Chcemy piel\u0119gnowa\u0107 histori\u0119 i \u017cydowskie dziedzictwo kulturowe, ale te\u017c i\u015b\u0107 w kierunku aktualnych wydarze\u0144, aby to wszystko o czym m\u00f3wimy by\u0142o “\u017cywe”, przyci\u0105ga\u0142o i by\u0142o atrakcyjne. Pozwala\u0142o na zrozumienie rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

KJ:<\/strong> – Prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce na podstawie historii narodu \u017cydowskiego mo\u017cna uczy\u0107 si\u0119 o wielu poj\u0119ciach: tolerancji, dyskryminacji, antysemityzmie itd. To wszystko kumuluje si\u0119 w ich historii. Je\u015bli zrozumiemy pewne mechanizmy, kt\u00f3re ju\u017c pojawi\u0142y si\u0119 w dziejach Europy, to mo\u017ce \u0142atwiej b\u0119dzie nam przygl\u0105da\u0107 si\u0119 temu co si\u0119 dzieje obecnie.<\/p>\n

– Jak konkretnie b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 ?rozbrajanie mechanizm\u00f3w”, o kt\u00f3rych Panie m\u00f3wi\u0105?<\/strong><\/p>\n

KJ:<\/strong> – To b\u0119d\u0105 trzy filary. Po pierwsze edukacja dla szk\u00f3\u0142, czyli zaj\u0119cia do wyboru: o historii judaizmu i lokalnej historii \u017byd\u00f3w. Po\u0142\u0105czenie warto\u015bci merytorycznych i praktycznych warsztat\u00f3w. M\u0142odzie\u017c cz\u0119sto wie na ten temat “wielkie nic”. Pytanie o znajomo\u015b\u0107 jakiego\u015b znanego \u017byda powoduje w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy zazwyczaj spore zdziwienie.\u00a0Dlatego warto pokaza\u0107 o kim konkretnie m\u00f3wimy. Np. \u017ce \u017byd\u00f3wk\u0105 by\u0142a Amy Winehouse, \u017ce jest nim Mark Zuckerberg, a byli nimi Julian Tuwim czy Stanis\u0142aw Lem. Dla najm\u0142odszych odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 coniedzielne zaj\u0119cia dla dzieci pt. “Bajtel klub?. Po drugie, chcemy postawi\u0107 na spotkania i wyk\u0142ady. B\u0119dzie to m.in. cykl o historii judaizmu prowadzony przez zaproszonych fachowc\u00f3w, dyskusje na temat relacji chrze\u015bcija\u0144stwa i judaizmu oraz temat, kt\u00f3rego nie mo\u017ce tu zabrakn\u0105\u0107, czyli przyk\u0142ady ratowania dziedzictwa \u017cydowskiego w Polsce. Trzeci filar to szeroko rozumiana turystyka wraz z elementami edukacji. Jeste\u015bmy nastawieni na obs\u0142ug\u0119 grup turystycznych z Polski, ale te\u017c ze \u015bwiata i dzieleniu si\u0119 z nimi nasz\u0105 lokaln\u0105 histori\u0105.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

– Czerpiecie z jakiego\u015b konkretnego wzorca?<\/strong><\/p>\n

KJ:<\/strong> – Na pewno du\u017c\u0105 inspiracj\u0105 jest warszawskie Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN, kt\u00f3re ma doskona\u0142y program, ale te\u017c wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci, bo znajduje si\u0119 w stolicy. Niedaleko nas bardzo dobrze dzia\u0142a Centrum \u017bydowskie w O\u015bwi\u0119cimiu. My\u015bl\u0119, \u017ce to b\u0119dzie dla nas pole do wsp\u00f3\u0142pracy, ale te\u017c okazja by zaprasza\u0107 przedstawicieli tej plac\u00f3wki jako wyk\u0142adowc\u00f3w. Liczymy te\u017c na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze stron\u0105 niemieck\u0105. Zar\u00f3wno merytoryczn\u0105, ale mo\u017ce te\u017c finansow\u0105.
\n
\n– Z t\u0105 przychylno\u015bci\u0105 \u015brodowiska bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie. Miasto szuka\u0142o sposobu na dofinansowanie niedawnego remontu. Zwr\u00f3cono si\u0119 o pomoc do kilkudziesi\u0119ciu organizacji. Nie by\u0142o \u017cadnego odzewu.<\/strong><\/p>\n

KO:<\/strong> To jest mozolna praca, wykonywana krok po kroku. Przy du\u017cych projektach trzeba depta\u0107, chodzi\u0107 i wydzwania\u0107. B\u0119dziemy trzyma\u0107 r\u0119k\u0119 na pulsie. Jeste\u015bmy optymistkami.<\/p>\n

– Pod koniec stycznia Dom Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich otwiera drzwi dla mieszka\u0144c\u00f3w. Co na pocz\u0105tek?<\/strong><\/p>\n

KJ:<\/strong> – Na razie nie planujemy hucznego otwarcia, poniewa\u017c na miejscu ci\u0105gle trwaj\u0105 prace, ale 31 stycznia zrobimy du\u017ce oprowadzenie po budynku. Przygotujemy specjaln\u0105 prezentacj\u0119 i zapowiemy program dzia\u0142alno\u015bci na najbli\u017csze miesi\u0105ce.<\/p>\n

KO:<\/strong> Nie chcemy by\u0107 hermetyczn\u0105 jednostk\u0105, tylko plac\u00f3wk\u0105 otwart\u0105 na pomys\u0142y i wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Fajnie je\u017celi mieszka\u0144cy b\u0119d\u0105 cz\u0105stk\u0105 tej instytucji, kt\u00f3ra ma za sob\u0105 du\u017cy baga\u017c historii, ale jednocze\u015bnie now\u0105 misj\u0119 i nowe mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

Rozmawia\u0142 Micha\u0142 Szewczyk<\/p>\n

\n

Karolina Jakowie\u0144ko<\/strong> – kulturoznawca, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielka i prezes fundacji Brama Cukermana. Od stycznia tego roku pe\u0142ni obowi\u0105zki kierownika Domu Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich.<\/p>\n

Katarzyna Opielka<\/strong> – socjolo\u017cka, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielka Fundacji R\u00f3\u017cnorodno\u015bci i R\u00f3wno\u015bci Kontrasty. Od czterech lat zaanga\u017cowana w projekty dotycz\u0105ce wsp\u00f3\u0142pracy polsko-niemieckiej. W Domu Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich specjalistka ds. realizacji i projekt\u00f3w.<\/p>\n