{"id":95543,"date":"2020-08-09T15:01:13","date_gmt":"2020-08-09T13:01:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?p=95543"},"modified":"2020-08-09T15:50:02","modified_gmt":"2020-08-09T13:50:02","slug":"na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/","title":{"rendered":"“Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy” – informowa\u0142y gliwickie media w… 1912 roku"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a><\/div><\/div>

Na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego wieku sprawa wydawa\u0142a si\u0119 przes\u0105dzona – wybrano architekta, opracowano kosztorys i wyznaczono teren pod budow\u0119.<\/h4>\n

Co sprawi\u0142o, \u017ce Gliwice nigdy nie doczeka\u0142y si\u0119 nowego ratusza?<\/p>\n

Pomys\u0142 wyszed\u0142 z inicjatywy \u00f3wczesnego burmistrza Gliwic, Alfreda Kreidla<\/strong>, dla kt\u00f3rego postawienie nowego ratusza sta\u0142o si\u0119 sztandarowym celem drugiej i ostatniej kadencji. Pow\u00f3d by\u0142 jak najbardziej prozaiczny – w starym ratuszu zacz\u0119\u0142o brakowa\u0107 miejsca. Kilkana\u015bcie biur urz\u0119du miasta zosta\u0142o przeniesionych poza budynek ratusza. Dosz\u0142o nawet do sytuacji, w kt\u00f3rej kleksy z atramentu robione przez urz\u0119dnik\u00f3w miejskich t\u0142umaczono ciasnot\u0105.<\/p>

\"\"<\/a><\/div><\/div>\n

Trudne pocz\u0105tki<\/h4>\n

Pocz\u0105tki by\u0142y jednak trudne. Kreidel po raz pierwszy przedstawi\u0142 sw\u00f3j pomys\u0142 na obradach rady miejskiej w lutym 1895 roku. Koncepcja burmistrza Gliwic zosta\u0142a jednak jednog\u0142o\u015bnie odrzucona przez radnych, ze wzgl\u0119du na s\u0142ab\u0105 kondycj\u0105 finansow\u0105 miasta. Od jednego ciosu nie padnie \u017caden d\u0105b – skomentowa\u0142 sytuacj\u0119 niezra\u017cony Kreidel i zapowiedzia\u0142 coroczne ponawianie projektu.<\/p>\n

Kilka lat p\u00f3\u017aniej, \u00f3wczesny budowniczy miejski, Adalbert Kelm<\/strong> wykona\u0142 szkic, w kt\u00f3rym usytuowa\u0142 nowy ratusz w miejscu obecnego urz\u0119du miasta (na rogu ulicy Zwyci\u0119stwa i Wyszy\u0144skiego). Osoba Kelma wywo\u0142ywa\u0142a w lokalnej prasie do\u015b\u0107 spore kontrowersje. Redakcja jednej z gazet ujawni\u0142a, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 gruntu w miejscu planowanej budowy, nale\u017cy w\u0142a\u015bnie do niego, a Kelm b\u0119d\u0105c architektem miejskim mia\u0142 du\u017co do powiedzenia w temacie lokalizacji nowego ratusza. Sceptycyzm prasy mia\u0142 te\u017c inne pod\u0142o\u017ce. Powszechnie uwa\u017cano, i\u017c przeniesienie urz\u0119du miasta poza Rynek spowoduje, \u017ce handel, kt\u00f3ry skupia\u0142 si\u0119 w okolicach star\u00f3wki, ustanie.<\/p>\n

Z pewn\u0105 doz\u0105 prawdopodobie\u0144stwa mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce Kreidel pozazdro\u015bci\u0142 Tarnowskim G\u00f3rom, kt\u00f3re pod koniec XIX wieku ruszy\u0142y z budow\u0105 nowego ratusza. W 1898 roku bierze on udzia\u0142 w uroczystym po\u015bwi\u0119ceniu nowego ratusza w Tarnowskich G\u00f3rach.<\/p>\n

Rok p\u00f3\u017aniej dobiega ko\u0144ca druga kadencja burmistrza Kreidla. Odchodzi inicjator ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Jego miejsce obejmuje Hermann Mentzel<\/strong>. [perfectpullquote align=”full” cite=”” link=”” color=”” class=”” size=””]Dla ca\u0142ego projektu prze\u0142omowy wydaje si\u0119 by\u0107 rok 1901, gdy rada miejska zadecydowa\u0142a o lokalizacji ratusza przy ul. Zwyci\u0119stwa.[\/perfectpullquote]\n

Rok p\u00f3\u017aniej nast\u0105pi\u0142a zmiana na stanowisku architekta miejskiego – Adalberta Kelma zast\u0105pi\u0142 Otto Kranz<\/strong>. Dla Kranza sprawa ratusza nie by\u0142a priorytetem – pragn\u0105\u0142 najpierw rozwi\u0105za\u0107 kwestie kanalizacji, budowy szk\u00f3\u0142 i nowego szpitala. Jednak w ratuszu zaczyna\u0142o by\u0107 coraz cia\u015bniej. Gliwice jako miasto rozwija\u0142y si\u0119 – w latach 1895-1907 liczba mieszka\u0144c\u00f3w wzros\u0142a z 25.000 do 65.000. Wi\u0119cej formalno\u015bci oznacza\u0142o wi\u0119cej etat\u00f3w dla urz\u0119dnik\u00f3w miejskich. Podj\u0119to decyzj\u0119 o rozpisaniu konkursu na projekt nowego ratusza. Przygotowania ruszy\u0142y pe\u0142n\u0105 par\u0105.<\/p>\n

Targi i negocjacje<\/h4>\n

Konkurs mia\u0142 zosta\u0107 przeprowadzony w spos\u00f3b profesjonalny, by nie rzec wystawny. Udzia\u0142 mogli wzi\u0105\u0107 tylko obywatele Rzeczy Niemieckiej. Wysoko\u015b\u0107 nagrody dla zwyci\u0119zcy by\u0142a zawrotna jak na \u00f3wczesne czasy – 8.000 marek (dziesi\u0119ciokrotno\u015b\u0107 pierwszej nagrody w konkursie rozpisanym przy budowie ratusza w Tarnowskich G\u00f3rach). W regulaminie odnotowano r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nagrodzone projekty stawa\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 miasta. Konkurs spotka\u0142 si\u0119 z ogromnym zainteresowaniem. Budowniczy z ca\u0142ych Niemiec pytali o styl architektoniczny Gliwic, liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w, charakter miasta. [perfectpullquote align=”full” cite=”” link=”” color=”” class=”” size=””]Swoje projekty nadsy\u0142ali najbardziej wzi\u0119ci architekci z wielu niemieckich miast – m.in. Drezna, Monachium, Poznania, Berlina, Wroc\u0142awia czy Norymbergii.[\/perfectpullquote]\n

Szacuje si\u0119, \u017ce w\u0142adze miejskie odebra\u0142y 123 projekty. Jury konkursowe og\u0142osi\u0142o wyniki 1 grudnia 1909 roku.<\/p>\n

Pierwsz\u0105 nagrod\u0119 zdoby\u0142 architekt z Bremy, H.M. Fritsche<\/strong>. Natomiast projekt zaproponowany do zakupu opracowa\u0142 Paul Bonantz<\/strong> ze Stuttgartu. Nagrodzone projekty zosta\u0142y wystawione w sali gimnastycznej w szkole przy ul. Ziemowita. To posuni\u0119cie okaza\u0142o si\u0119 b\u0142\u0119dem. Prace spotka\u0142y si\u0119 z mia\u017cd\u017c\u0105c\u0105 krytyk\u0105 ze strony prasy. Zarzucano, \u017ce “przypominaj\u0105 mauzolea” lub “budynek koszarowy”. Wytykano “mopsikowat\u0105 wie\u017cyczk\u0119”, “niski dach” oraz “wie\u017c\u0119 stercz\u0105c\u0105 jak szparag”. Najwi\u0119cej pretensji kierowano w stron\u0119 budowniczego miejskiego, Kranza, kt\u00f3ry mia\u0142 opini\u0119 utalentowanego architekta. Dopiero jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej do prasy wyciek\u0142o, \u017ce Kranz g\u0142osowa\u0142 przeciwko zwyci\u0119skim projektom, jednak zosta\u0142 przeg\u0142osowany.<\/p>\n

Po konkursie zacz\u0119\u0142o si\u0119 lobbowanie. Architekci przysy\u0142ali dodatkowe rysunki lub obni\u017cali honorarium. 3 lutego 1910 roku miasto postanowi\u0142o ostatecznie naby\u0107 projekt Bonantza<\/strong> ze Stuttgartu. Kranz zacz\u0105\u0142 sporz\u0105dzanie kosztorys\u00f3w. Sprawa wydawa\u0142a si\u0119 by\u0107 przes\u0105dzona. Z wy\u015bcigu nie rezygnowa\u0142 jednak Fritsche. Po wielogodzinnych negocjacjach poproszono go o wykonanie poprawek do swojego projektu. Swoje korekty nanosi\u0142 tak\u017ce Kranz. Sam zainteresowany w maju 1911 przys\u0142a\u0142 do urz\u0119du miasta wycen\u0119 swojego honorarium. Opiewa\u0142a ona na kwot\u0119 66.650 marek. Wysoko\u015b\u0107 wynagrodzenia nie zosta\u0142a entuzjastycznie przyj\u0119ta przez magistrat, wobec czego Fritsche przys\u0142a\u0142 listy, w kt\u00f3rych powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na honoraria swoich koleg\u00f3w po fachu. Twierdzi\u0142 te\u017c, \u017ce opiera\u0142 si\u0119 na regulaminie wynagrodze\u0144 in\u017cynier\u00f3w. Ostro\u017cno\u015bci jednak nigdy za wiele. Gliwicki urz\u0105d miasta postanowi\u0142 zapyta\u0107 kapitana policji w Bremie o wiarygodno\u015b\u0107 Fritschego. Odpowied\u017a by\u0142a pozytywna.<\/p>\n

Targi trwa\u0142y a\u017c do ko\u0144ca roku. Ostatecznie podczas grudniowych obrad komisji ratuszowej, (na kt\u00f3re przyby\u0142 Fritsche) osi\u0105gni\u0119to porozumienie. Najlepiej kwituje je nag\u0142\u00f3wek jednej z lokalnych gazet – “Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy”. Stycze\u0144 1912 przyni\u00f3s\u0142 d\u0142ugo oczekiwane rozstrzygni\u0119cie – honorarium dla Fritschego ustalono na 20.000 marek.<\/p>\n

Upadek pomys\u0142u<\/h4>\n

Architekt nie okaza\u0142 si\u0119 jednak osob\u0105 godn\u0105 zaufania. Kiedy przez d\u0142u\u017cszy okres czasu nie kiwn\u0105\u0142 palcem w sprawie ratusza w Gliwicach, zadanie ostatecznie przekazano Kranzowi. Po up\u0142ywie kolejnego roku Fritsche przypomnia\u0142 sobie o swoich gliwickich zobowi\u0105zaniach. T\u0142umaczy\u0142 si\u0119 napi\u0119tym terminarzem, jednak decyzja zosta\u0142a podj\u0119ta. Nowy ratusz mia\u0142 by\u0107 autorstwa Otto Kranza.<\/p>\n

Jednak i tym razem plany leg\u0142y w gruzach. W 1914 roku wybucha wojna \u015bwiatowa. Ze stanowiska architekta miejskiego odchodzi Kranz, a jego miejsce zajmuje Karl Schabik<\/strong>. Na okres wojny zaprzestano jakichkolwiek inwestycji budowlanych. Zacz\u0119to stawia\u0107 budynki mieszkalne, szko\u0142y i szpitale. Sprawa ratusza odchodzi\u0142a w zapomnienie. Nie zapomnia\u0142 jednak o niej Fritsche, kt\u00f3ry zamierza\u0142 domaga\u0107 si\u0119 od miasta swoich projekt\u00f3w. Po konsultacjach Schabika z Kranzem, postanowiono odes\u0142a\u0107 te rysunki, kt\u00f3re nie stanowi\u0142y zwyci\u0119skiego projektu. Architekt z Bremy by\u0142 jednak zdania, \u017ce nie dostarczono mu wszystkich prac i domaga\u0142 si\u0119 odszkodowania w wysoko\u015bci 6000 marek. Bezowocnie, gdy\u017c nie by\u0142 w stanie udowodni\u0107 zasadno\u015bci swoich roszcze\u0144 i sprawa rozesz\u0142a si\u0119 po ko\u015bciach.<\/p>\n[perfectpullquote align=”full” cite=”” link=”” color=”” class=”” size=””]Wszelkie nadzieje na postawienie ratusza w zaplanowanym miejscu zosta\u0142y pogrzebane wraz z przyj\u0119ciem propozycji o budowie hotelu.[\/perfectpullquote]\n

W latach 1922-28 w miejscu, na kt\u00f3rym mia\u0142 stan\u0105\u0107 nowy ratusz, wybudowano najnowocze\u015bniejszy hotel na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, “Haus Oberschlesien”. <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Do skutku nie dosz\u0142y te\u017c plany budowy monumentalnego ratusza w rejonie dzisiejszego placu Pi\u0142sudskiego. Marzenie burmistrza Kreidla nigdy nie doczeka\u0142o si\u0119 realizacji.<\/p>\n

Micha\u0142 Pac Pomarnacki<\/strong>
\n(arch. Gazeta Miejska\/2014)<\/p>\n

Przy pisaniu artyku\u0142u korzysta\u0142em z Rocznika Gliwickiego Muzeum (Tom XIV) i materia\u0142\u00f3w Archiwum Pa\u0144stwowego w Gliwicach.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego wieku sprawa wydawa\u0142a si\u0119 przes\u0105dzona – wybrano architekta, opracowano kosztorys i wyznaczono teren pod budow\u0119. Co sprawi\u0142o, \u017ce Gliwice nigdy nie doczeka\u0142y si\u0119 nowego ratusza? Pomys\u0142 wyszed\u0142 z inicjatywy \u00f3wczesnego burmistrza Gliwic, Alfreda Kreidla, dla kt\u00f3rego postawienie nowego ratusza sta\u0142o si\u0119 sztandarowym celem drugiej i ostatniej kadencji. Pow\u00f3d by\u0142 jak najbardziej prozaiczny […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":155861,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3,7,1,9],"tags":[1922,3306],"class_list":["post-95543","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gliwice","category-historia","category-wszystko","category-aktualnosci_lokalne","tag-historia-gliwic","tag-ratusz"],"yoast_head":"\n"Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy" - informowa\u0142y gliwickie media w... 1912 roku - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\""Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy" - informowa\u0142y gliwickie media w... 1912 roku - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego wieku sprawa wydawa\u0142a si\u0119 przes\u0105dzona – wybrano architekta, opracowano kosztorys i wyznaczono teren pod budow\u0119. Co sprawi\u0142o, \u017ce Gliwice nigdy nie doczeka\u0142y si\u0119 nowego ratusza? Pomys\u0142 wyszed\u0142 z inicjatywy \u00f3wczesnego burmistrza Gliwic, Alfreda Kreidla, dla kt\u00f3rego postawienie nowego ratusza sta\u0142o si\u0119 sztandarowym celem drugiej i ostatniej kadencji. Pow\u00f3d by\u0142 jak najbardziej prozaiczny […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/24gliwice\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/marcin.fabrykowski\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-08-09T13:01:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-08-09T13:50:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/1-ratusz.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1140\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"658\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marcin Fabrykowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@24gliwice\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@24gliwice\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marcin Fabrykowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marcin Fabrykowski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cb5857e4a4d048c15984c1edcc8ef0c0\"},\"headline\":\"“Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy” – informowa\u0142y gliwickie media w… 1912 roku\",\"datePublished\":\"2020-08-09T13:01:13+00:00\",\"dateModified\":\"2020-08-09T13:50:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/\"},\"wordCount\":1213,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/03\\\/1-ratusz.jpg\",\"keywords\":[\"HISTORIA GLIWIC\",\"RATUSZ\"],\"articleSection\":[\"Gliwice\",\"Historia\",\"Najnowsze wiadomo\u015bci\",\"Portal Gliwice - Wiadomo\u015bci lokalne\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/\",\"name\":\"\\\"Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy\\\" - informowa\u0142y gliwickie media w... 1912 roku - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/03\\\/1-ratusz.jpg\",\"datePublished\":\"2020-08-09T13:01:13+00:00\",\"dateModified\":\"2020-08-09T13:50:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/03\\\/1-ratusz.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/03\\\/1-ratusz.jpg\",\"width\":1140,\"height\":658},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"„Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy” – informowa\u0142y gliwickie media w… 1912 roku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/\",\"name\":\"24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe wiadomo\u015bci\",\"description\":\"Portal Miejski Gliwice\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#organization\",\"name\":\"24gliwice\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/24gliwice-logo-696.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/24gliwice-logo-696.jpg\",\"width\":696,\"height\":696,\"caption\":\"24gliwice\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/24gliwice\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/24gliwice\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/@24gliwice\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cb5857e4a4d048c15984c1edcc8ef0c0\",\"name\":\"Marcin Fabrykowski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/zdjecie-moje-marcin-300-96x96.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/zdjecie-moje-marcin-300-96x96.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/zdjecie-moje-marcin-300-96x96.jpg\",\"caption\":\"Marcin Fabrykowski\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/24gliwice.pl\",\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/marcin.fabrykowski\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.24gliwice.pl\\\/wiadomosci\\\/author\\\/marcin-fabrykowski\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\"Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy\" - informowa\u0142y gliwickie media w... 1912 roku - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\"Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy\" - informowa\u0142y gliwickie media w... 1912 roku - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje","og_description":"Na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego wieku sprawa wydawa\u0142a si\u0119 przes\u0105dzona – wybrano architekta, opracowano kosztorys i wyznaczono teren pod budow\u0119. Co sprawi\u0142o, \u017ce Gliwice nigdy nie doczeka\u0142y si\u0119 nowego ratusza? Pomys\u0142 wyszed\u0142 z inicjatywy \u00f3wczesnego burmistrza Gliwic, Alfreda Kreidla, dla kt\u00f3rego postawienie nowego ratusza sta\u0142o si\u0119 sztandarowym celem drugiej i ostatniej kadencji. Pow\u00f3d by\u0142 jak najbardziej prozaiczny […]","og_url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/","og_site_name":"24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/24gliwice","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/marcin.fabrykowski","article_published_time":"2020-08-09T13:01:13+00:00","article_modified_time":"2020-08-09T13:50:02+00:00","og_image":[{"width":1140,"height":658,"url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/1-ratusz.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Marcin Fabrykowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@24gliwice","twitter_site":"@24gliwice","twitter_misc":{"Napisane przez":"Marcin Fabrykowski","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/"},"author":{"name":"Marcin Fabrykowski","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#\/schema\/person\/cb5857e4a4d048c15984c1edcc8ef0c0"},"headline":"“Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy” – informowa\u0142y gliwickie media w… 1912 roku","datePublished":"2020-08-09T13:01:13+00:00","dateModified":"2020-08-09T13:50:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/"},"wordCount":1213,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/1-ratusz.jpg","keywords":["HISTORIA GLIWIC","RATUSZ"],"articleSection":["Gliwice","Historia","Najnowsze wiadomo\u015bci","Portal Gliwice - Wiadomo\u015bci lokalne"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/","name":"\"Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy\" - informowa\u0142y gliwickie media w... 1912 roku - 24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe informacje","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/1-ratusz.jpg","datePublished":"2020-08-09T13:01:13+00:00","dateModified":"2020-08-09T13:50:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/1-ratusz.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/1-ratusz.jpg","width":1140,"height":658},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/na-nowy-ratusz-nie-mamy-pieniedzy-informowaly-gliwickie-media-w-1912-roku\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"„Na nowy ratusz nie mamy pieni\u0119dzy” – informowa\u0142y gliwickie media w… 1912 roku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#website","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/","name":"24GLIWICE - Portal Gliwice | codziennie nowe wiadomo\u015bci","description":"Portal Miejski Gliwice","publisher":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#organization","name":"24gliwice","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/24gliwice-logo-696.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/24gliwice-logo-696.jpg","width":696,"height":696,"caption":"24gliwice"},"image":{"@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/24gliwice","https:\/\/x.com\/24gliwice","https:\/\/www.youtube.com\/@24gliwice"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/#\/schema\/person\/cb5857e4a4d048c15984c1edcc8ef0c0","name":"Marcin Fabrykowski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/zdjecie-moje-marcin-300-96x96.jpg","url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/zdjecie-moje-marcin-300-96x96.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/zdjecie-moje-marcin-300-96x96.jpg","caption":"Marcin Fabrykowski"},"sameAs":["http:\/\/24gliwice.pl","https:\/\/www.facebook.com\/marcin.fabrykowski"],"url":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/author\/marcin-fabrykowski\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95543","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95543"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95543\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/media\/155861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24gliwice.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}