Czy można opowiedzieć historię dawnej gliwickiej huty, nie zaczynając od maszyn, pieców i technologii, lecz od ludzi? Można. I właśnie taką perspektywę proponuje Małgorzata Malanowicz w swojej najnowszej książce, której premiera w niedzielę, 11 października, połączona zostanie ze spotkaniem autorskim.
Wydarzenie odbędzie się w Willi Caro (ul. Dolnych Wałów 8a), rozpoczęcie o godzinie 15:00. Wstęp jest wolny.
Eisengiesserei – to w dosłownym tłumaczeniu odlewnia żelaza (żeliwa). Nazwa ta odnosiła się nie tylko do uruchomionej w 1798 roku przy nowopowstałej gliwickiej hucie odlewni, ale taką nazwą określano również założoną przy hucie dzielnicę. Sama huta gliwicka – Królewska Odlewnia Żeliwa rozpoczęła działalność w 1796 r. i była jednym z najnowocześniejszych ośrodków przemysłowych swoich czasów.
To właśnie tych ludzi autorka wydobywa z historycznego tła. W książce spotykamy osoby, które pracowały w hucie i odlewni, mieszkały w dzielnicy Eisengiesserei, ale także tych, których losy zakończyły się na założonym w 1808 roku Cmentarzu Hutniczym
– zapowiada Muzeum w Gliwicach.
– Publikacja zawiera ponad 80 not biograficznych, w szczególności poświęconych osobom pochowanym na tym zabytkowym cmentarzu. Ich historie pokazują, jak wiele śladów przemysłowa przeszłość pozostawiła w życiu miasta – kontynuują organizatorzy.
Historia „Eisengiesserei” to nie tylko historia zakładu. To również opowieść o miejscu, które przez dziesięciolecia żyło własnym rytmem – aż do 1873 roku, kiedy dzielnica została przyłączona do Gliwic. Dzieje huty, dzielnicy i Cmentarza Hutniczego splatają się ze sobą, tworząc niezwykły portret części miasta, która odegrała ważną rolę w historii gliwickiego i europejskiego przemysłu.
Dla Małgorzaty Malanowicz jest to także opowieść bardzo osobista. Po przeprowadzce do Gliwic w 2006 roku zainteresowała się lokalną historią, a szczególne miejsce w jej działalności zajęło dziedzictwo Cmentarza Hutniczego. Wraz z grupą gliwiczan założyła Stowarzyszenie na Rzecz Dziedzictwa Kulturowego Gliwic „Gliwickie Metamorfozy”, którego jednym z najważniejszych celów była rewitalizacja tego miejsca.
Przez lata poznawała historię cmentarza i odkrywała losy pochowanych tam osób. „Ludzie z Eisengiesserei” są w dużej mierze efektem tej wieloletniej pracy.
Autorka ma na swoim koncie również monografie poświęcone Cmentarzowi Hutniczemu i Theodorowi Erdmannowi Kalide, biografię architekta Stanisława Kwaśniewicza, przewodniki po Gliwicach i okolicy oraz publikacje dotyczące lokalnego dziedzictwa. Jej działalność na rzecz poznawania i ochrony historii Gliwic została doceniona m.in. Nagrodą Prezydenta Gliwic w dziedzinie kultury w 2024 roku.
– Data premiery książki ma również szczególny kontekst. 11 października przypada rocznica urodzin Augusta Karla Eduarda Kissa, jednego z najwybitniejszych śląskich rzeźbiarzy XIX wieku, absolwenta Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie, którego twórczość związana była także z Królewską Odlewnią Żeliwa w Gliwicach. To kolejny powód, by tego dnia spojrzeć na przemysłowe dziedzictwo miasta nie tylko przez pryzmat wielkich zakładów i technologicznego postępu, ale przede wszystkim przez historie ludzi, którzy to miejsce tworzyli – podsumowuje MwG.
(żms)/mat. Muzeum w Gliwicach
fot. mat. organizatora
