“Wokół dworu i pałacu. Życie codzienne szlachty górnośląskiej” to tytuł nowej wystawy, która od środy, 18 listopada, dostępna będzie w Willi Caro (ul. Dolnych Wałów 8a). Otwarcie zaplanowano na godzinę 17:00.
Jak wyglądał świat za zamkniętymi drzwiami górnośląskich dworów i pałaców? Jak upływała codzienność ich mieszkańców i jakie przedmioty towarzyszyły im w zwykłych, codziennych zajęciach? Jaką opowieść skrywają wnętrza, które dziś kojarzymy przede wszystkim z przepychem i reprezentacyjnym charakterem?
– To niezwykła okazja, by zajrzeć do świata, który w dużej mierze bezpowrotnie przeminął, a którego ślady wciąż odnajdujemy w zabytkowych rezydencjach, muzealnych zbiorach, archiwach i rodzinnych fotografiach. Wystawa przeniesie zwiedzających w rzeczywistość górnośląskiej szlachty i arystokracji, ukazując ją nie tylko przez pryzmat historii architektury, lecz przede wszystkim codziennych doświadczeń dawnych mieszkańców – zapowiada Muzeum w Gliwicach.
Opowieść obejmie dzieje wybranych siedzib rycerskich, dworów i pałaców Górnego Śląska – od późnego średniowiecza aż po 1945 rok. Wśród prezentowanych miejsc znajdą się m.in. Pławniowice, Rudziniec, Brynek, Kamieniec, Kozłów i Ciochowice. Ekspozycję uzupełnią również zabytki związane z rezydencjami w Żyrowej i Kopicach, położonymi na terenie historycznego Śląska Opolskiego, których cenne pamiątki znajdują się w zbiorach Muzeum w Gliwicach.
Każda z tych rezydencji kryje własną historię, a zgromadzone na wystawie przedmioty pozwolą odkryć ją z perspektywy ludzi, którzy niegdyś tworzyli jej codzienność.
Szczególną wartością ekspozycji będzie różnorodność prezentowanych świadectw przeszłości. Zwiedzający zobaczą zabytki pozyskane podczas badań archeologicznych, obiekty uratowane z powojennej pożogi, czyli meble, obrazy, zegary, porcelanę, naczynia, narzędzia i przedmioty codziennego użytku. Dopełnieniem tej opowieści będą archiwalia, dawne fotografie oraz materiały filmowe.
Narracja wystawy poprowadzi przez kolejne przestrzenie szlacheckiej siedziby – od zaplecza gospodarczego i miejsc codziennej pracy, przez pomieszczenia reprezentacyjne, aż po prywatne wnętrza i salony. Dzięki temu będzie można zobaczyć, jak funkcjonował dworski dom, jakie obowiązki wiązały się z jego prowadzeniem, jak wyglądały relacje społeczne, życie towarzyskie i rodzinne oraz ceremoniał, który stanowił ważny element funkcjonowania arystokratycznych rezydencji.
Za eleganckimi wnętrzami i reprezentacyjnym charakterem pałaców krył się przecież rozbudowany świat codziennych zajęć, przyzwyczajeń i rytuałów.
Ważną rolę odegrają również fotografie – bezcenne świadectwa miejsc, których wygląd często znamy już tylko z archiwalnych przekazów. Utrwalone na nich wnętrza, wyposażenie i architektura pozwolą przyjrzeć się przestrzeniom, które niejednokrotnie uległy nieodwracalnym przemianom. Zestawienie dawnych ujęć ze współczesnymi fotografiami rezydencji, uzupełnione filmami edukacyjnymi, stworzy wielowymiarową opowieść o dziedzictwie Górnego Śląska i jego burzliwych losach.
– „Wokół dworu i pałacu” to wystawa nie tylko o zabytkowych budowlach, lecz przede wszystkim o ludziach, ich świecie, aspiracjach, codziennych zajęciach i sposobie życia. To zaproszenie do odkrywania historii zapisanej w przedmiotach – czasem niepozornych, a przecież mówiących zaskakująco wiele o dawnych właścicielach i mieszkańcach rezydencji. Ekspozycja zainteresuje zarówno miłośników historii i architektury, jak i wszystkich, którzy chcieliby lepiej poznać kulturowe dziedzictwo regionu oraz zajrzeć za kulisy życia dawnych górnośląskich elit – podkreśla Muzeum.
Warto również zwrócić uwagę na obiekty specjalnie oznaczone w przestrzeniach wystaw stałych w Willi Caro, Zamku Piastowskim i Domu Pamięci Żydów Górnośląskich, które nie mogły znaleźć się na wystawie, a stanowią jej dodatkowe, materialne dopełnienie.
Na co dzień obecne w muzealnych zbiorach i przestrzeniach, tym razem pozwolą szerzej spojrzeć na bogactwo materialnego dziedzictwa związanego z kulturą szlachty górnośląskiej, a także dostrzec, jak wiele jego śladów otacza nas podczas zwykłego zwiedzania muzeum.
Wystawę przygotowali kuratorzy z Muzeum w Gliwicach: Monika Michnik z Działu Archeologii oraz Patrycja Gwoździewicz i Michał Rycaj z Działu Sztuki i Rzemiosła Artystycznego.
Wystawa ze zbiorów: Muzeum w Gliwicach, Muzeum Śląskiego w Katowicach, Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu, Muzeum Zamkowego w Pszczynie oraz ze zbiorów prywatnych.
(żms)/MwG
fot. mat. Muzeum w Gliiwcach
