Muzeum zaprasza na nowy cykl wykładów “Dziedzictwo żydowskie w architekturze Gliwic i Śląska”. Pierwsze spotkanie pt. “Nie tylko Dom Towarowy Weichmanna – o innych projektach domów towarowych żydowskich architektów na Śląsku i dalej”, odbędzie się w czwartek, 19 lutego. Rozpoczęcie o godzinie 17:00.
Miejsce: Dom Pamięci Żydów Górnośląskich, ul. Poniatowskiego 14.
Dzieje społeczności żydowskiej w Gliwicach to ważny, a wciąż nie do końca opowiedziany rozdział historii miasta. Pierwsze wzmianki o osadnikach wyznania mojżeszowego pojawiają się już w XVII wieku, zaś dynamiczny rozwój Gliwic w XIX stuleciu w dużej mierze wiązał się z aktywnością przedsiębiorców, przemysłowców i architektów o żydowskich korzeniach. Tragiczny finał tej historii – naznaczony prześladowaniami i zagładą gliwickich Żydów w czasach nazistowskich Niemiec – nie zdołał jednak całkowicie zatrzeć śladów ich obecności.
Do dziś odnajdujemy je w architektonicznej tkance miasta: w dawnym domu przedpogrzebowym, pełniącym obecnie funkcję oddziału Muzeum w Gliwicach – Domu Pamięci Żydów Górnośląskich, w dwóch zespołach cmentarnych, w kamienicach rozsianych po różnych dzielnicach Gliwic. Te zachowane fragmenty materialnego dziedzictwa są niemymi, lecz wymownymi świadkami wielokulturowej przeszłości miasta
– podkreśla Muzeum.
Podczas cyklu wykładów, odbywających się od lutego w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich, będzie okazja, by przyjrzeć się im z bliska. Spotkania przygotowała i poprowadzi Ewa Pokorska-Ożóg – architektka, Miejska Konserwator Zabytków w Gliwicach, autorka bestsellerowej książki „Kolory miasta”.
Nie tylko Dom Towarowy Weichmanna – o projektach domów towarowych żydowskich architektów na Górnym Śląsku i poza nim
Dawne domy towarowe w Gliwicach są łatwe do wskazania – do dziś pozostają czytelnymi znakami nowoczesności przełomu XIX i XX wieku. Równie fascynujące jak ich forma są historie żydowskich właścicieli i projektantów, którzy stali za tymi realizacjami. Wykład poświęcony będzie architekturze wielkopowierzchniowych obiektów handlowych na Górnym Śląsku i w szerszym kontekście europejskim, widzianej na tle przemian gospodarczych oraz zmieniających się wyobrażeń estetycznych początku XX wieku. Podążymy tropem żydowskich architektów i inwestorów, którzy kształtowali nowy model miejskiej przestrzeni handlowej.
Prowadzenie: Ewa Pokorska-Ożóg. Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona.
Harmonogram kolejnych spotkań
- Czwartek, 19 marca 2026, godz. 17.00 – “O architekturze dawnego żydowskiego domu przedpogrzebowego”. Wykład wspólny Ewy Pokorskiej-Ożóg i dr Ewy Chudyby;
- Czwartek, 9 kwietnia 2026, godz. 17.00 – “Salomon Lubowski – jego projekty, budowle i realizacje”;
- Czwartek, 21 maja 2026, godz. 17.00 – “Symbole judaizmu w architekturze”;
- Czwartek, 18 czerwca 2026, godz. 17.00 – “Utracone dziedzictwo na Górnym Śląsku – synagogi, których już nie ma”.
(żms)/MwG
