W Czytelni Sztuki otwarta zostanie nowa wystawa “Heimat i hajmat. Górny Śląsk na fotografii przedwojennej ze zbiorów Muzeum w Gliwicach”. Wernisaż, powiązany z oprowadzaniem kuratorskim, odbędzie się już 23 stycznia (piątek) o godzinie 17:00.
Działający od końca XIX wieku w Niemczech ruch ochrony stron ojczystych (Heimatschutzbewegung), w połączeniu z popularyzacją fotografii amatorskiej, przyczynił się do rozwoju zjawiska określanego mianem Heimatphotographie. Fotografia ojczysta w okresie międzywojennym pełniła funkcje zarówno popularyzatorsko-krajoznawcze, jak i propagandowo-polityczne, stając się narzędziem kształtowania wyobrażeń o „małej ojczyźnie”.
W 1920 roku w Gliwicach powstało wydawnictwo Heimatverlag Oberschlesien GmbH, specjalizujące się w albumach, książkach i pocztówkach prezentujących kulturowe i gospodarcze bogactwo Górnego Śląska.
Zgromadzony przez wydawnictwo obszerny zbiór fotografii, utrwalonych na szklanych kliszach, trafił wkrótce potem do zbiorów Oberschlesisches Museum w Gleiwitz.
Prezentowane materiały skłaniają do refleksji nad współczesnym znaczeniem fotografii ojczystej. Czy możliwe jest odczytanie ich poza pierwotnym kontekstem ideologicznym? Czy – mimo narzuconych ram narracyjnych – pozwalają one dostrzec przeszłość dzisiejszego hajmatu, rozumianego jako współczesna „mała ojczyzna”?
Wystawa to prezentacja do tej pory zdigitalizowanego fragmentu kolekcji fotografii, uwiecznionych na kliszach szklanych, pochodzących ze zbiorów przedwojennych Muzeum w Gliwicach – wybór zdjęć z kolekcji działów etnografii, sztuki i historii.
Ekspozycja zaprezentuje wybrane prace najważniejszych fotografów, których zdjęcia znalazły się w posiadaniu wydawnictwa (P. Schau, J. Grehl, A. Noky, A. Brendt, M. Steckel), a także wyodrębnione tematy fotografii (przemysł, architektura sakralna, etnografia, pejzaże miast). Wreszcie zaprezentowana zostanie technologia, w jakiej wykonano zdjęcia – przykładowe klisze szklane.
Kuratorka: Marta Paszko, Dział Etnografii i Antropologii Miasta. Czytelnia Sztuki – Willa Caro, ul. Dolnych Wałów 8a. Wernisaż: piątek, 23 stycznia, godzina 17:00. Wystawa będzie dostępna do 19 kwietnia 2026 roku.
(żms)/MwG
fot. MwG
