Tomografia stożkowa CBCT to trójwymiarowe zdjęcie zębów i kości szczęk, które dentysta zleca głównie przed wszczepieniem implantu, usunięciem zęba zatrzymanego albo trudnym leczeniem kanałowym. Samo badanie trwa kilka minut i nie wymaga przygotowania. Cena zależy od wielkości badanego obszaru i w przykładowym gliwickim cenniku wynosi od 250 do 450 zł.
Czym tomografia różni się od zwykłego zdjęcia zęba
Klasyczne zdjęcie rentgenowskie pokazuje ząb i kość w dwóch wymiarach, więc struktury leżące jedna za drugą nakładają się na obrazie. Tomografia CBCT (ang. cone beam computed tomography, czyli tomografia wiązki stożkowej) składa obraz w trzech wymiarach i pozwala obejrzeć kość także w przekroju.
| Badanie | Co obejmuje | Do czego służy najczęściej |
|---|---|---|
| RTG punktowe | pojedynczy ząb i tkanki wokół niego | próchnica, ocena wypełnień, kontrola leczenia kanałowego |
| RTG panoramiczne (pantomogram) | całe uzębienie, szczęka i żuchwa na jednym obrazie | przegląd przed leczeniem, choroby przyzębia, przygotowanie do zabiegów |
| Tomografia CBCT | wybrany fragment łuku albo obie szczęki w 3D | implanty, zęby zatrzymane, złożone leczenie kanałowe |
Kiedy dentysta kieruje na tomografię
Tomografia nie jest badaniem przesiewowym. Zleca się ją wtedy, gdy decyzja o leczeniu zależy od informacji, których płaskie zdjęcie nie pokaże.
- Przed implantem. Obraz 3D pokazuje, ile kości jest w miejscu planowanego wszczepu i czy przed leczeniem implantologicznym trzeba ją odbudować.
- Przed usunięciem zęba zatrzymanego, na przykład ósemki ukrytej w kości.
- Przy leczeniu kanałowym, gdy trzeba dokładnie ocenić układ korzeni lub zmianę zapalną przy wierzchołku.
- Przy zmianach niewidocznych na zwykłym RTG, które wymagają dokładniejszego rozpoznania.
Ile promieniowania daje tomografia
Dawka zależy od aparatu i od wielkości pola obrazowania, czyli obszaru, który obejmuje badanie. W przeglądzie 20 badań dla dorosłych średnia dawka efektywna wyniosła 84 µSv przy małym polu, 177 µSv przy średnim i 212 µSv przy dużym (Ludlow i wsp., 2015). Autorzy podkreślają, że różnice między aparatami są duże.
| Badanie | Dawka efektywna u dorosłego | Źródło |
|---|---|---|
| Pantomogram (dwa aparaty cyfrowe) | 14,2–24,3 µSv | Ludlow i wsp., 2008 |
| CBCT, małe pole | średnio 84 µSv | Ludlow i wsp., 2015 |
| CBCT, średnie pole | średnio 177 µSv | Ludlow i wsp., 2015 |
| CBCT, duże pole | średnio 212 µSv | Ludlow i wsp., 2015 |
Z tych liczb wynika praktyczna zasada: badanie obejmuje tylko obszar potrzebny do leczenia. Tomografia jednego zęba nie powinna obejmować całej twarzy.
Ile kosztuje tomografia zębów w Gliwicach
Oznaczenie badania, na przykład 4×4, opisuje wielkość pola obrazowania. Poniższe ceny pochodzą z cennika pracowni tomografii przy ul. Malinowskiego, prowadzonej w gabinecie dr n. med. Aleksandry Hercki-Mulas (stan na 12 października 2026 r.).
| Pole badania | Co obejmuje | Cena |
|---|---|---|
| 4×4 | pojedynczy ząb lub mały fragment łuku | 250 zł |
| 6×6 | kilka sąsiednich zębów z otaczającymi tkankami | 350 zł |
| 8×8 | cały łuk zębowy, np. przed leczeniem implantologicznym | 450 zł |
| 11×8 | szeroki obszar szczęki i żuchwy, rozległe zabiegi | 450 zł |
Dla porównania w tym samym cenniku pantomogram i zdjęcie punktowe kosztują 200 zł i 100 zł.
Jak przebiega badanie
Na początku lekarz ustala, czemu badanie ma służyć, i dobiera do tego wielkość pola. Pacjent dostaje fartuch ochronny, a samo wykonanie zdjęcia trwa kilka minut i jest bezbolesne. Wynik jest dostępny niemal od razu, a lekarz omawia obrazy i na ich podstawie planuje leczenie.
Informacja o praktyce. Dr n. med. Aleksandra Hercka-Mulas jest lekarzem dentystą ze specjalizacją II stopnia z chirurgii stomatologicznej i doktorem nauk medycznych. Prowadzi gabinet przy ul. Malinowskiego 11 w Gliwicach, z pracownią RTG i tomografii komputerowej na miejscu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Ceny mogą się zmieniać.
Źródła
- Ludlow JB, Timothy R, Walker C i wsp. Effective dose of dental CBCT – a meta analysis of published data and additional data for nine CBCT units. Dentomaxillofac Radiol. 2015;44(1):20140197. DOI: 10.1259/dmfr.20140197
- Ludlow JB, Davies-Ludlow LE, White SC. Patient risk related to common dental radiographic examinations. J Am Dent Assoc. 2008;139(9):1237–1243. DOI: 10.14219/jada.archive.2008.0339
