Rozbiórka na terenie Fabryki Drutu przy ulicy Dubois 45c, rozpoczęta w ostatnich dniach, a zakończona ogromnym pożarem, odbywała się w oparciu o pozwolenia wydane dobrych kilka lat temu – wynika z naszych ustaleń. Obiekt nie był objęty ochroną konserwatorską.
W pożarze, który wybuchł wieczorem w niedzielę, 3 maja, spaleniu uległo od 9 do 15 tys. m2 powierzchni zakładu. Ogień objął zarówno materiały rozbiórkowe (drewno, pokrycie dachowe), a także istniejące hale. Działania gaśnicze trwały do poniedziałku, 4 maja. Jeszcze zanim się na dobre zakończyły, w mediach społecznościowych pojawiło się wyjaśnienie zamieszczone przez Śląski Urban Lab, które dotyczyło tego, co dokładnie spłonęło. Nie były to bowiem zabudowania Dawnej Fabryki Drutu leżące wzdłuż ulicy Dubois, bliżej Skweru Europejskiego, a kompleks zabudowań znajdujący się nieco dalej – pomiędzy ulicami Dubois (odcinek na wysokości torów kolejowych), a Jana Śliwki, za wysokim murem z czerwonej cegły i blaszanym ogrodzeniem. Pod wpisem pojawiły się komentarze, część z nich mówiła o wpisaniu rozbieranego obiektu do Ewidencji Zabytków.
Z kolei w Wyszukiwarce wniosków o wydanie pozwoleń na budowę (i rozbiórki) Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego nie było żadnego dokumentu, który świadczyłby o pozyskaniu zezwolenia na wyburzenie obiektu.
Było pozwolenie, nie było ochrony
O wyjaśnienie tej sytuacji zwróciliśmy się więc do Urzędu Miejskiego. Okazuje się, że na wniosek z 2014 roku Fabryki Drutu Gliwice Sp. z o.o. wydana została decyzja Prezydenta Miasta Gliwice umożliwiająca rozbiórkę obiektów przemysłowych zlokalizowanych na działce nr 495/2 obręb Kłodnica.
Spalona Fabryka Drutu między ulicami Jana Śliwki i Dubois
– Dziennik rozbiórki zarejestrowany został w dniu 11.12.2017 r., natomiast w grudniu 2020 r. zarejestrowano drugi tom dziennika rozbiórki – informuje rzecznik prezydent Gliwic, Mariusz Kopeć.
– Zakresem rozbiórki objęte zostały: budynek biurowy, warsztat mechaniczny 1, hala produkcyjna, magazyn stali, komin murowany, trawialnia, żarzalnia, warsztat mechaniczny, garaż ciągnika, budynek transformatorów, budynek butli gazowych, budynek rozdzielni, budynek dławików, budynek pomocniczy, budynek z wiatą – magazyn trocin, bocznica kolejowa, wiata, estakada suwnicy, zwijak stali, stacja gazowa z głównym zaworem gazu, sieci podziemne – kontynuuje.
Jak tłumaczy, wyszukiwarka Rejestru Wniosków, Decyzji i Zgłoszeń GUNB jest aktywna od początku 2016 r., dlatego nie figuruje w niej wniosek z 2014 r. ani wydana na jego podstawie decyzja. I dodaje, prostując informacje pojawiające się w Internecie, że teren na którym doszło do pożaru, nie jest objęty ochroną konserwatora zabytków – choć w geoportalu zabytków znajduje się karta ewidencji dla obiektu przy ul. Dubois 45c.
– W 1870 r. zakłady W. Hegenscheidta (dawna Fabryka Drutu) w Gliwicach składały się z kilku części, m.in.: Zakładu Górnego (przy późniejszej ulicy S. Dubois) i Zakładu Dolnego (pomiędzy ulicami J. Śliwki i S. Dubois). Na przestrzeni lat koleje losu poszczególnych części były inne. W strukturze budowlanej zespołu dawnej Fabryki Drutu wprowadzono wiele podziałów terenu, zmian w architekturze budynków, przez co utraciła ona swoją spójność terytorialną oraz stylową – wyjaśnia rzecznik Kopeć na podstawie informacji od Miejskiej Konserwator Zabytków Ewy Pokorskiej-Ożóg.
Część przy ul. S. Dubois 45C/Jana Śliwki (na którym wybuchł pożar), to teren funkcjonującego zakładu. Część przy ul. S. Dubois i Bohaterów Getta Warszawskiego natomiast została podzielona na dwa fragmenty należące do różnych właścicieli, od ul. S. Dubois oraz od strony Bohaterów Getta Warszawskiego
– przekazuje rzecznik.
I dodaje, że w karcie i wykazie Gminnej Ewidencji Zabytków (dalej GEZ) Fabryka Drutu została opisana adresem siedziby funkcjonującego zakładu, tj. ul. S. Dubois 45C/Jana Śliwki, co nie oznaczało ujęcia w GEZ wszystkich obiektów znajdujących się na obecnych i dawnych terenach fabryki.
– Z całego dawnego zespołu zostały wybrane do GEZ tylko niektóre obiekty, najbardziej reprezentatywne. Były to budynki zlokalizowane na terenie położonym pomiędzy ul. Bohaterów Getta Warszawskiego i S. Dubois. Budynki te, jak i teren, na którym były zlokalizowane, zostały w 2023 roku wpisane do rejestru zabytków województwa przez Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Teren funkcjonującego zakładu przy ul. S. Dubois 45C/Jana Śliwki nie został wskazany do ujęcia w GEZ, co znalazło potwierdzenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego – podsumowuje Kopeć.
Dawna Fabryka Drutu między ulicami Dubois a Bohaterów Getta Warszawskiego
Postępowanie być może doprowadzi do wyjaśnienia przyczyn pożaru
Postępowanie w sprawie pożaru prowadzi Komenda Miejska Policji w Gliwicach pod nadzorem Prokuratury Rejonowej Gliwice Wschód. W ramach śledztwa prowadzone będą czynności mające na celu zabezpieczenie materiału dowodowego, na podstawie którego wyjaśniane będą przyczyny i okoliczności powstania pożaru. Z materiałów miasta wynika, że planowane jest powołanie biegłego z zakresu pożarnictwa.
(żms)
